Lalitā · Śṛṅgeri

श्रीललिताम्बापरमेश्वरस्तुतिः

Lalitamba Parameshvara Stutih — A hymn to Lalitāmbā and her lord, built on her mantra

A companion hymn to Tripurasundari as Lalitāmbā and her lord, by a Śṛṅgeri pontiff. Its verses are built on her mantra: the first letters of verses 1 to 15 follow the mantra's syllables in order, and the last verse says so. Three verses (5, 11 and 15) play on the seed-syllable hrīṃ, calling Śiva and Śivā the bees, lions, peacocks and cuckoos of its lotus, mountain, forest and grove.

Verse 1

श्रीगणेशाय नमः ।
कल्याणशैलधन्वा करधृतकुम्भाक्षमालिकामुद्रः ।
कलयतु मम सन्तोषं करिचर्मधरः कृपापयोराशिः ॥ १ ॥

śrīgaṇeśāya namaḥ
kalyāṇaśailadhanvā karadhṛtakumbhākṣamālikāmudraḥ
kalayatu mama santoṣaṃ karicarmadharaḥ kṛpāpayorāśiḥ

श्रीगणेशायनमःकल्याणशैलधन्वाकरधृतकुम्भाक्षमालिकामुद्रःकलयतुममसन्तोषंकरिचर्मधरःकृपापयोराशिः
हिन्दी अर्थ

श्री गणेश को नमस्कार। जिनका धनुष मंगलमय पर्वत है, जो हाथ में कलश, माला और मुद्रा धारण करते हैं, जो हाथी की खाल पहनते हैं और दया के सागर हैं, वे मुझे सन्तोष दें।

English sense

Salutations to Śrī Gaṇeśa. May the lord who has the auspicious mountain for his bow, who holds a pot, a rosary and a gesture of the hand, who wears an elephant's hide, and who is an ocean of mercy, bring me contentment.

पदार्थ · word by word
श्रीगणेशाय
to Śrī Gaṇeśaश्री गणेश को
नमः
salutationनमस्कार
कल्याणशैलधन्वा
whose bow is the auspicious mountainजिनका धनुष मंगलमय पर्वत है
करधृतकुम्भाक्षमालिकामुद्रः
who holds in hand a pot, a rosary and a gestureजो हाथ में कलश, माला और मुद्रा धारण करते हैं
कलयतु
may he bringदें
मम
to meमुझे
सन्तोषं
contentmentसन्तोष
करिचर्मधरः
who wears an elephant's hideजो हाथी की खाल पहनते हैं
कृपापयोराशिः
ocean of mercyदया का सागर

Verse 2

एकात्मकत्वधिषणामेधयतीमीशजीवयोर्नमताम् ।
एकान्तवासलभ्यामेकां पुण्यावलिं नुमः शम्भोः ॥ २ ॥

ekātmakatvadhiṣaṇāmedhayatīmīśajīvayornamatām
ekāntavāsalabhyāmekāṃ puṇyāvaliṃ numaḥ śambhoḥ

एकात्मकत्वधिषणामेधयतीमीशजीवयोर्नमताम्एकान्तवासलभ्यामेकांपुण्यावलिंनुमःशम्भोः
हिन्दी अर्थ

हम उन एक की स्तुति करते हैं, जो शम्भु के पुण्यों की कड़ी हैं। वे प्रणाम करने वालों में ईश्वर और जीव की एकता की समझ बढ़ाती हैं, और एकान्त में रहने से प्राप्त होती हैं।

English sense

We praise the one, the line of Śambhu's good deeds. She makes grow, in those who bow, the understanding that the Lord and the living self are one, and she is reached by living in solitude.

पदार्थ · word by word
एकात्मकत्वधिषणामेधयतीमीशजीवयोर्नमताम्
who makes grow the understanding of oneness of the Lord and the living self, in those who bowजो प्रणाम करने वालों में ईश्वर और जीव की एकता की समझ बढ़ाती हैं
एकान्तवासलभ्यामेकां
who is reached by living in solitude, the oneजो एकान्त में रहने से प्राप्त होती हैं, उन एक को
पुण्यावलिं
line of good deedsपुण्यों की कड़ी
नुमः
we praiseहम स्तुति करते हैं
शम्भोः
of Śambhuशम्भु के

Verse 3

ईशोऽर्धवपुर्यस्या ईप्सितपङ्क्तिर्यदङ्घ्रिनतसुलभा ।
ईकाररूपिणीं तामीश्वरपत्नीं हृदा सदा कलये ॥ ३ ॥

īśo'rdhavapuryasyā īpsitapaṅktiryadaṅghrinatasulabhā
īkārarūpiṇīṃ tāmīśvarapatnīṃ hṛdā sadā kalaye

ईशोऽर्धवपुर्यस्याईप्सितपङ्क्तिर्यदङ्घ्रिनतसुलभाईकाररूपिणींतामीश्वरपत्नींहृदासदाकलये
हिन्दी अर्थ

ईश्वर उनके आधे शरीर हैं, और उनके चरणों में झुकने वालों को मनचाही चीज़ों की कड़ी सहज मिलती है। मैं सदा अपने हृदय में उन्हें रखता हूँ, जो ईश्वर की पत्नी हैं और ई अक्षर के रूप वाली हैं।

English sense

The Lord is half of her body, and a line of wished-for gifts comes easily to those who bow at her feet. I always hold in my heart her, the wife of Īśvara, who has the form of the letter ī.

पदार्थ · word by word
ईशोऽर्धवपुर्यस्या
the Lord is half of whose bodyईश्वर जिनके आधे शरीर हैं
ईप्सितपङ्क्तिर्यदङ्घ्रिनतसुलभा
a line of wished-for gifts, easy for those bowing at whose feetमनचाही चीज़ों की कड़ी, जिनके चरणों में झुकने वालों को सहज
ईकाररूपिणीं
having the form of the letter īई अक्षर के रूप वाली
तामीश्वरपत्नीं
her, the wife of Īśvaraउन्हें, जो ईश्वर की पत्नी हैं
हृदा
with the heartहृदय से
सदा
alwaysसदा
कलये
I hold in mindमैं धारण करता हूँ

Verse 4

लभ्यन्तेऽखिलविभवा लब्धावसरैर्यदीयमन्त्रजपे ।
लक्ष्मीगीर्विनुता सा लक्ष्या भूयान्मदीयचित्तस्य ॥ ४ ॥

labhyante'khilavibhavā labdhāvasarairyadīyamantrajape
lakṣmīgīrvinutā sā lakṣyā bhūyānmadīyacittasya

लभ्यन्तेऽखिलविभवालब्धावसरैर्यदीयमन्त्रजपेलक्ष्मीगीर्विनुतासालक्ष्याभूयान्मदीयचित्तस्य
हिन्दी अर्थ

जिन्हें उनके मन्त्र का जप करने का अवसर मिलता है, उन्हें सारा वैभव प्राप्त होता है। लक्ष्मी और सरस्वती से स्तुति की गई वे मेरे चित्त का लक्ष्य बनें।

English sense

All riches are gained by those who find the chance to repeat her mantra. May she, praised by Lakṣmī and Sarasvatī, become the aim of my mind.

पदार्थ · word by word
लभ्यन्तेऽखिलविभवा
all riches are gainedसारा वैभव प्राप्त होता है
लब्धावसरैर्यदीयमन्त्रजपे
by those who found the chance, in repeating whose mantraजिन्हें अवसर मिला, जिनके मन्त्र के जप में
लक्ष्मीगीर्विनुता
praised by Lakṣmī and Sarasvatīलक्ष्मी और सरस्वती से स्तुत
सा
sheवे
लक्ष्या
the aimलक्ष्य
भूयान्मदीयचित्तस्य
may she become, of my mindबनें, मेरे चित्त का

Verse 5

ह्रीङ्कारपद्मभृङ्गौ ह्रीङ्कारावृत्तिशीलनरसुलभौ ।
ह्रीङ्कारगिरिमृगेन्द्रौ ह्रीङ्कारेणैव भावयामि शिवौ ॥ ५ ॥

hrīṅkārapadmabhṛṅgau hrīṅkārāvṛttiśīlanarasulabhau
hrīṅkāragirimṛgendrau hrīṅkāreṇaiva bhāvayāmi śivau

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

हरतादाशु जडत्वं हरिदधिपाराध्यपादपाथोजः ।
हरिणाङ्ककलितचूडो हृतवर्ष्मार्धः कुलाद्रिकन्यकया ॥ ६ ॥

haratādāśu jaḍatvaṃ haridadhipārādhyapādapāthojaḥ
hariṇāṅkakalitacūḍo hṛtavarṣmārdhaḥ kulādrikanyakayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

सत्यं ज्ञानमितीमे सकलाम्नाया वदन्ति यद्रूपम् ।
सद्गुरुमुखैकवेद्यां सन्मतिदां नौमि तां परामनिशम् ॥ ७ ॥

satyaṃ jñānamitīme sakalāmnāyā vadanti yadrūpam
sadgurumukhaikavedyāṃ sanmatidāṃ naumi tāṃ parāmaniśam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

कर्मभिरात्मानुगणैः कलितामलभावचित्तकञ्जातैः ।
कतिपयपुरुषवरेण्यैः कथमपि बुद्धं नमामि शशिमौलिम् ॥ ८ ॥

karmabhirātmānugaṇaiḥ kalitāmalabhāvacittakañjātaiḥ
katipayapuruṣavareṇyaiḥ kathamapi buddhaṃ namāmi śaśimaulim

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

हतरिपुवर्गैः शान्तैर्हरिहयपद्मोद्भवादिपदविमुखैः ।
हंसकरैः परमाद्यैर्हस्ताम्बुजपूजितं नमामि हरम् ॥ ९ ॥

hataripuvargaiḥ śāntairharihayapadmodbhavādipadavimukhaiḥ
haṃsakaraiḥ paramādyairhastāmbujapūjitaṃ namāmi haram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

ललितां कवित्वसरणिं लभते मूकोऽपि यत्कृपालेशात् ।
लङ्केशाहितविनुतां लम्बोदरमातरं नमस्यामि ॥ १० ॥

lalitāṃ kavitvasaraṇiṃ labhate mūko'pi yatkṛpāleśāt
laṅkeśāhitavinutāṃ lambodaramātaraṃ namasyāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

ह्रीङ्कारगेहगृहिणौ ह्रीङ्कारपयःपयोधिकल्पतरू ।
ह्रीङ्कारवनमयूरौ ह्रीङ्कारशरीरिणौ शिवौ वन्दे ॥ ११ ॥

hrīṅkāragehagṛhiṇau hrīṅkārapayaḥpayodhikalpatarū
hrīṅkāravanamayūrau hrīṅkāraśarīriṇau śivau vande

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सम्यङ्निरुध्य चेतः सकलानि निगृह्य करणानि ।
सततं यतिभिर्हृदये समाधिभाव्यां नमामि ललिताम्बाम् ॥ १२ ॥

samyaṅnirudhya cetaḥ sakalāni nigṛhya karaṇāni
satataṃ yatibhirhṛdaye samādhibhāvyāṃ namāmi lalitāmbām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

कणभुक्कपिलाराध्यः कथिताधिकसौख्यदानकृतदीक्षः ।
करविधृतहरिणबालः कलाभिवृद्ध्यै ममास्तु परमेशः ॥ १३ ॥

kaṇabhukkapilārādhyaḥ kathitādhikasaukhyadānakṛtadīkṣaḥ
karavidhṛtahariṇabālaḥ kalābhivṛddhyai mamāstu parameśaḥ

कणभुक्कपिलाराध्यःकथिताधिकसौख्यदानकृतदीक्षःकरविधृतहरिणबालःकलाभिवृद्ध्यैममास्तुपरमेशः
हिन्दी अर्थ

परमेश्वर मेरी कलाओं की वृद्धि के लिए हों। कणाद और कपिल उनकी पूजा करते हैं, उन्होंने बताए गए उच्चतर सुख को देने का व्रत लिया है, और वे हाथ में हिरन का बच्चा धारण करते हैं।

English sense

May the Supreme Lord be there for the growth of my skills. Kaṇāda and Kapila worship him, he has taken up the vow of giving the higher joy that is spoken of, and he holds a young deer in his hand.

पदार्थ · word by word
कणभुक्कपिलाराध्यः
worshipped by Kaṇāda and Kapilaकणाद और कपिल से पूजित
कथिताधिकसौख्यदानकृतदीक्षः
who has taken the vow of giving the higher joy that is spoken ofजिन्होंने बताए गए उच्चतर सुख को देने का व्रत लिया
करविधृतहरिणबालः
who holds a young deer in his handजो हाथ में हिरन का बच्चा धारण करते हैं
कलाभिवृद्ध्यै
for the growth of skillsकलाओं की वृद्धि के लिए
ममास्तु
for me, let him beमेरे लिए हों
परमेशः
the Supreme Lordपरमेश्वर

Verse 14

ललनाभिस्त्रिदशानां ललितैर्गीतैः स्तुतात्मचारित्राम् ।
लसदलकभालदेशां लभ्यां योगैर्नमामि जगदम्बाम् ॥ १४ ॥

lalanābhistridaśānāṃ lalitairgītaiḥ stutātmacāritrām
lasadalakabhāladeśāṃ labhyāṃ yogairnamāmi jagadambām

ललनाभिस्त्रिदशानांललितैर्गीतैःस्तुतात्मचारित्राम्लसदलकभालदेशांलभ्यांयोगैर्नमामिजगदम्बाम्
हिन्दी अर्थ

मैं जगदम्बा को प्रणाम करता हूँ। देवताओं की पत्नियाँ सुन्दर गीतों में उनके चरित्र की स्तुति करती हैं, उनके माथे पर लटें चमकती हैं, और योग से वे प्राप्त होती हैं।

English sense

I bow to the Mother of the world. The wives of the gods praise her life in graceful songs, her forehead shines with its curls, and yoga is the way to reach her.

पदार्थ · word by word
ललनाभिस्त्रिदशानां
by the wives of the godsदेवताओं की पत्नियों द्वारा
ललितैर्गीतैः
by graceful songsसुन्दर गीतों से
स्तुतात्मचारित्राम्
whose life is praisedजिनके चरित्र की स्तुति की गई
लसदलकभालदेशां
whose forehead shines with curlsजिनका माथा लटों से चमकता है
लभ्यां
to be reachedप्राप्त होने योग्य
योगैर्नमामि
by yoga, I bowयोग से, मैं प्रणाम करता हूँ
जगदम्बाम्
to the Mother of the worldजगदम्बा को

Verse 15

ह्रीङ्कारसौधराजौ ह्रीङ्काराम्भोधिपूर्णसितकिरणौ ।
ह्रीङ्कारवाच्यरूपौ ह्रीन्निष्कुटकोकिलौ शिवौ कलये ॥ १५ ॥

hrīṅkārasaudharājau hrīṅkārāmbhodhipūrṇasitakiraṇau
hrīṅkāravācyarūpau hrīnniṣkuṭakokilau śivau kalaye

ह्रीङ्कारसौधराजौह्रीङ्काराम्भोधिपूर्णसितकिरणौह्रीङ्कारवाच्यरूपौह्रीन्निष्कुटकोकिलौशिवौकलये
हिन्दी अर्थ

मैं शिव और शिवा, उन दोनों का ध्यान करता हूँ। वे ह्रीं के महल के दो राजा हैं, ह्रीं के सागर पर दो पूर्णचन्द्र हैं, उनका रूप वही है जो ह्रीं का अर्थ है, और वे ह्रीं के उपवन की दो कोयलें हैं।

English sense

I hold in mind the two, Śiva and Śivā. They are the two kings of the palace of hrīṃ, the two full moons over the ocean of hrīṃ, their form is what hrīṃ means, and they are the two cuckoos of the grove of hrīṃ.

पदार्थ · word by word
ह्रीङ्कारसौधराजौ
the two kings of the palace of hrīṃह्रीं के महल के दो राजा
ह्रीङ्काराम्भोधिपूर्णसितकिरणौ
the full white-rayed moons of the ocean of hrīṃह्रीं के सागर के पूर्ण श्वेत चन्द्र
ह्रीङ्कारवाच्यरूपौ
whose form is what hrīṃ meansजिनका रूप ह्रीं का अर्थ है
ह्रीन्निष्कुटकोकिलौ
the two cuckoos of the grove of hrīṃह्रीं के उपवन की दो कोयलें
शिवौ
the two, Śiva and Śivāशिव और शिवा
कलये
I hold in mindमैं ध्यान करता हूँ

Verse 16

आदौ यन्मनुवर्णैर्घटिता रचिता स्तुतिर्येयम् ।
सा ललिता तामूरीकुर्यादव्याजकरुणाङ्गी ॥ १६ ॥

ādau yanmanuvarṇairghaṭitā racitā stutiryeyam
sā lalitā tāmūrīkuryādavyājakaruṇāṅgī

आदौयन्मनुवर्णैर्घटितारचितास्तुतिर्येयम्साललितातामूरीकुर्यादव्याजकरुणाङ्गी
हिन्दी अर्थ

यह स्तुति उनके मन्त्र के अक्षरों को श्लोकों के आरम्भ में रखकर रची गई है। जिनका शरीर निःस्वार्थ दया है, वे ललिता इसे स्वीकार करें।

English sense

This hymn was made with the letters of her mantra placed at the start of its verses. May Lalitā, whose body is unselfish mercy, take it as her own.

पदार्थ · word by word
आदौ
at the startआरम्भ में
यन्मनुवर्णैर्घटिता
made of the letters of whose mantraजिनके मन्त्र के अक्षरों से बनी
रचिता
composedरची गई
स्तुतिर्येयम्
this hymnयह स्तुति
सा
sheवे
ललिता
Lalitāललिता
तामूरीकुर्यादव्याजकरुणाङ्गी
may she accept itइसे स्वीकार करें, जिनका शरीर निःस्वार्थ दया है
॥ इति शृङ्गेरि श्रीजगद्गुरु श्रीसच्चिदानन्दशिवाभिनवनृसिंहभारतीस्वामिभिः विरचिता श्रीललिताम्बापरमेश्वरस्तुतिः सम्पूर्णा ॥

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.
Stotra स्तोत्र A hymn of praise to a deity, recitable without initiation, as distinct from a mantra which is not.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras