Brahmāṇḍa Purāṇa · Lalitopākhyāna

ललितास्तवराजः

Lalita Stavaraja (Brahmanda Purana) — The gods' hymn to Lalitā, and the boon she gives them

Driven out by the lord of the Daityas, the gods come to Lalitā for refuge. They hail her with a string of victory-cries, then name the worlds, the winds, the Vedas and the stages of yoga as her limbs, and bow to her again and again. Pleased, she offers a boon. The last eight verses tell her promise and what those who sing this hymn will gain. It is the thirteenth adhyāya of the Lalitopākhyāna.

Verse 1

देवा ऊचुः — देवताओं ने कहा The gods said

जय देवि जगन्मातर्जय देवि परात्परे ।
जय कल्याणनिलये जय कामकलात्मिके ॥ १ ॥

jaya devi jaganmātarjaya devi parātpare
jaya kalyāṇanilaye jaya kāmakalātmike

जयदेविजगत्-मातःजयदेविपरात्परेजयकल्याण-निलयेजयकाम-कला-आत्मिके
हिन्दी अर्थ

जय हो, हे देवी, जगत की माता! जय हो, हे देवी, परे से भी परे! जय हो, कल्याण की निवास! जय हो, काम की कला रूप!

English sense

Victory, Goddess, Mother of the world! Victory, Goddess beyond the supreme! Victory, home of all good! Victory, you whose self is the art of desire!

पदार्थ · word by word
जय
victoryजय हो
देवि
O Goddessहे देवी
जगत्-मातः
Mother of the worldजगत की माता
जय
victoryजय हो
देवि
O Goddessहे देवी
परात्परे
beyond the supremeपरे से भी परे
जय
victoryजय हो
कल्याण-निलये
home of all goodकल्याण की निवास
जय
victoryजय हो
काम-कला-आत्मिके
whose self is the art of desireकाम की कला रूप

Verse 2

जयकारि च वामाक्षि जय कामाक्षि सुन्दरि ।
जयाखिलसुराराध्ये जय कामेशि मानदे ॥ २ ॥

jayakāri ca vāmākṣi jaya kāmākṣi sundari
jayākhilasurārādhye jaya kāmeśi mānade

जयकारिचवाम-अक्षिजयकाम-अक्षिसुन्दरिजयअखिल-सुर-आराध्येजयकाम-ईशिमान-दे
हिन्दी अर्थ

विजय करने वाली, सुन्दर आँखों वाली, जय हो! हे कामाक्षी, सुन्दरी, जय हो! सब देवताओं की आराध्य, जय हो! हे कामेशी, मान देने वाली, जय हो!

English sense

Maker of victory, fair-eyed one, victory! Kāmākṣī, beautiful one, victory! Victory, you who are worshipped by all the gods! Victory, Kāmeśī, giver of honour!

पदार्थ · word by word
जयकारि
maker of victoryविजय करने वाली
च
andऔर
वाम-अक्षि
O fair-eyed oneहे सुन्दर आँखों वाली
जय
victoryजय हो
काम-अक्षि
O Kāmākṣīहे कामाक्षी
सुन्दरि
O beautiful oneहे सुन्दरी
जय
victoryजय हो
अखिल-सुर-आराध्ये
worshipped by all the godsसब देवताओं की आराध्य
जय
victoryजय हो
काम-ईशि
O Kāmeśīहे कामेशी
मान-दे
giver of honourमान देने वाली

Verse 3

जय ब्रह्ममये देवि ब्रह्मात्मकरसात्मिके ।
जय नारायणि परे नंदिताशेषविष्टपे ॥ ३ ॥

jaya brahmamaye devi brahmātmakarasātmike
jaya nārāyaṇi pare naṃditāśeṣaviṣṭape

जयब्रह्म-मयेदेविब्रह्म-आत्मक-रस-आत्मिकेजयनारायणिपरेनन्दित-अशेष-विष्टपे
हिन्दी अर्थ

जय हो, हे ब्रह्ममयी देवी, ब्रह्म के रस रूप! जय हो, हे नारायणी, परा, जो सब लोकों को आनन्द देती हैं!

English sense

Victory, Goddess made of Brahman, whose self is the essence of Brahman! Victory, Nārāyaṇī, supreme, who gladdens all the worlds!

पदार्थ · word by word
जय
victoryजय हो
ब्रह्म-मये
made of Brahmanब्रह्ममयी
देवि
O Goddessहे देवी
ब्रह्म-आत्मक-रस-आत्मिके
whose self is the essence of Brahmanब्रह्म के रस रूप
जय
victoryजय हो
नारायणि
O Nārāyaṇīहे नारायणी
परे
supremeपरा
नन्दित-अशेष-विष्टपे
who gladdens all the worldsजो सब लोकों को आनन्द देती हैं

Verse 4

जय श्रीकंठदयिते जय श्रीललितांबिके ।
जय श्रीविजये देवि विजय श्रीसमृद्धिदे ॥ ४ ॥

jaya śrīkaṃṭhadayite jaya śrīlalitāṃbike
jaya śrīvijaye devi vijaya śrīsamṛddhide

जयश्रीकण्ठ-दयितेजयश्री-ललित-अम्बिकेजयश्री-विजयेदेविविजयश्री-समृद्धि-दे
हिन्दी अर्थ

जय हो, श्रीकण्ठ की प्रिया! जय हो, श्री ललिता अम्बिका! जय हो, हे श्री विजया देवी! जय हो, श्री और समृद्धि देने वाली!

English sense

Victory, beloved of Śrīkaṇṭha! Victory, glorious Lalitā Ambikā! Victory, glorious Vijayā, Goddess! Victory, giver of glory and prosperity!

Term of art Śrīkaṇṭha ("the blue-throated") is Śiva.
पदार्थ · word by word
जय
victoryजय हो
श्रीकण्ठ-दयिते
beloved of Śrīkaṇṭhaश्रीकण्ठ की प्रिया
जय
victoryजय हो
श्री-ललित-अम्बिके
O glorious Lalitā Ambikāहे श्री ललिता अम्बिका
जय
victoryजय हो
श्री-विजये
O glorious Vijayāहे श्री विजया
देवि
O Goddessहे देवी
विजय
O Vijayāहे विजया
श्री-समृद्धि-दे
giver of glory and prosperityश्री और समृद्धि देने वाली

Verse 5

जातस्य जायमानस्य इष्टापूर्तस्य हेतवे ।
नमस्तस्यै त्रिजगतां पालयित्र्यै परात्परे ॥ ५ ॥

jātasya jāyamānasya iṣṭāpūrtasya hetave
namastasyai trijagatāṃ pālayitryai parātpare

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

कलामुहूर्तकाष्ठाहर्मासर्तुशरदात्मने ।
नमः सहस्रशीर्षायै सहस्रमुखलोचने ॥ ६ ॥

kalāmuhūrtakāṣṭhāharmāsartuśaradātmane
namaḥ sahasraśīrṣāyai sahasramukhalocane

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

नमः सहस्रहस्ताब्जपादपंकजशोभिते ।
अणोरणुतरे देवि महतोऽपि महीयसि ॥ ७ ॥

namaḥ sahasrahastābjapādapaṃkajaśobhite
aṇoraṇutare devi mahato'pi mahīyasi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

परात्परतरे मातस्तेजस्तेजीयसामपि ।
अतलं तु भवेत्पादौ वितलं जानुनी तव ॥ ८ ॥

parātparatare mātastejastejīyasāmapi
atalaṃ tu bhavetpādau vitalaṃ jānunī tava

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

रसातलं कटीदेशः कुक्षिस्ते धरणी भवेत् ।
हृदयं तु भुवर्लोकः स्वस्ते मुखमुदाहृतम् ॥ ९ ॥

rasātalaṃ kaṭīdeśaḥ kukṣiste dharaṇī bhavet
hṛdayaṃ tu bhuvarlokaḥ svaste mukhamudāhṛtam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

दृशश्चंद्रार्कदहना दिशस्ते बाहवोंबिके ।
मरुतस्तु तवोच्छ्वासा वाचस्ते श्रुतयोऽखिलाः ॥ १० ॥

dṛśaścaṃdrārkadahanā diśaste bāhavoṃbike
marutastu tavocchvāsā vācaste śrutayo'khilāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

क्रीडा ते लोकरचना सखा ते चिन्मयः शिवः ।
आहारस्ते सदानंदो वासस्ते हृदये सताम् ॥ ११ ॥

krīḍā te lokaracanā sakhā te cinmayaḥ śivaḥ
āhāraste sadānaṃdo vāsaste hṛdaye satām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

दृश्यादृश्यस्वरूपाणि रूपाणि भुवनानि ते ।
शिरोरुहा घनास्ते तु तारकाः कुसुमानि ते ॥ १२ ॥

dṛśyādṛśyasvarūpāṇi rūpāṇi bhuvanāni te
śiroruhā ghanāste tu tārakāḥ kusumāni te

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

धर्माद्या बाहवस्ते स्युरधर्माद्यायुधानि ते ।
यमाश्च नियमाश्चैव करपादरुहास्तथा ॥ १३ ॥

dharmādyā bāhavaste syuradharmādyāyudhāni te
yamāśca niyamāścaiva karapādaruhāstathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

स्तनौ स्वाहास्वधाकारौ लोकोज्जीवनकारकौ ।
प्राणायामस्तु ते नासा रसना ते सरस्वती ॥ १४ ॥

stanau svāhāsvadhākārau lokojjīvanakārakau
prāṇāyāmastu te nāsā rasanā te sarasvatī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

प्रत्याहारस्त्विंद्रियाणि ध्यानं ते धीस्तु सत्तमा ।
मनस्ते धारणाशक्तिर्हृदयं ते समाधिकः ॥ १५ ॥

pratyāhārastviṃdriyāṇi dhyānaṃ te dhīstu sattamā
manaste dhāraṇāśaktirhṛdayaṃ te samādhikaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

महीरुहास्तेंगरुहाः प्रभातं वसनं तव ।
भूतं भव्यं भविष्यच्च नित्यं च तव विग्रहः ॥ १६ ॥

mahīruhāsteṃgaruhāḥ prabhātaṃ vasanaṃ tava
bhūtaṃ bhavyaṃ bhaviṣyacca nityaṃ ca tava vigrahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

यज्ञरूपा जगद्धात्री विश्वरूपा च पावनी ।
आदौ या तु दयाभूता ससर्ज निखिलाः प्रजाः ॥ १७ ॥

yajñarūpā jagaddhātrī viśvarūpā ca pāvanī
ādau yā tu dayābhūtā sasarja nikhilāḥ prajāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

हृदयस्थापि लोकानामदृश्या मोहनात्मिका ॥ १८ ॥

hṛdayasthāpi lokānāmadṛśyā mohanātmikā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

नामरूपविभागं च या करोति स्वलीलया ।
तान्यधिष्ठाय तिष्ठन्ती तेष्वसक्तार्थकामदा ।
नमस्तस्यै महादेव्यै सर्वशक्त्यै नमोनमः ॥ १९ ॥

nāmarūpavibhāgaṃ ca yā karoti svalīlayā
tānyadhiṣṭhāya tiṣṭhantī teṣvasaktārthakāmadā
namastasyai mahādevyai sarvaśaktyai namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

यदाज्ञया प्रवर्तंते वह्निसूर्येंदुमारुताः ।
पृथिव्यादीनि भूतानि तस्यै देव्यै नमोनमः ॥ २० ॥

yadājñayā pravartaṃte vahnisūryeṃdumārutāḥ
pṛthivyādīni bhūtāni tasyai devyai namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

या ससर्जादिधातारं सर्गादावादिभूरिदम् ।
दधार स्वयमेवैका तस्यै देव्यै नमोनमः ॥ २१ ॥

yā sasarjādidhātāraṃ sargādāvādibhūridam
dadhāra svayamevaikā tasyai devyai namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

यथा धृता तु धरणी ययाकाशममेयया ।
यस्यामुदेति सविता तस्यै देव्यै नमोनमः ॥ २२ ॥

yathā dhṛtā tu dharaṇī yayākāśamameyayā
yasyāmudeti savitā tasyai devyai namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

यत्रोदेति जगत्कृत्स्नं यत्र तिष्ठति निर्भरम् ।
यत्रांतमेति काले तु तस्यै देव्यै नमोनमः ॥ २३ ॥

yatrodeti jagatkṛtsnaṃ yatra tiṣṭhati nirbharam
yatrāṃtameti kāle tu tasyai devyai namonamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

नमोनमस्ते रजसे भवायै नमोनमः सात्त्विकसंस्थितायै ।
नमोनमस्ते तमसे हरायै नमोनमो निर्गुणतः शिवायै ॥ २४ ॥

namonamaste rajase bhavāyai namonamaḥ sāttvikasaṃsthitāyai
namonamaste tamase harāyai namonamo nirguṇataḥ śivāyai

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25

नमोनमस्ते जगदेकमात्रे नमोनमस्ते जगदेकपित्रे ।
नमोनमस्तेऽखिलरूपतंत्रे नमोनमस्तेऽखिलयन्त्ररूपे ॥ २५ ॥

namonamaste jagadekamātre namonamaste jagadekapitre
namonamaste'khilarūpataṃtre namonamaste'khilayantrarūpe

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 26

नमोनमो लोकगुरुप्रधाने नमोनमस्तेऽखिलवाग्विभूत्यै ।
नमोऽस्तु लक्ष्म्यै जगदेकतुष्ट्यै नमोनमः शंभवि सर्वशक्त्यै ॥ २६ ॥

namonamo lokagurupradhāne namonamaste'khilavāgvibhūtyai
namo'stu lakṣmyai jagadekatuṣṭyai namonamaḥ śaṃbhavi sarvaśaktyai

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

अनादिमध्यांतमपाञ्चभौतिकं ह्यवाङ्मनोगम्यमतर्क्यवैभवम् ।
अरूपमद्वंद्वमदृष्टिगोचरं प्रभावमग्र्यं कथमंब वर्णये ॥ २७ ॥

anādimadhyāṃtamapāñcabhautikaṃ hyavāṅmanogamyamatarkyavaibhavam
arūpamadvaṃdvamadṛṣṭigocaraṃ prabhāvamagryaṃ kathamaṃba varṇaye

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

प्रसीद विश्वेश्वरि विश्ववंदिते प्रसीद विद्येश्वरि वेदरूपिणि ।
प्रसीद मायामयि मंत्रविग्रहे प्रसीद सर्वेश्वरि सर्वरूपिणि ॥ २८ ॥

prasīda viśveśvari viśvavaṃdite prasīda vidyeśvari vedarūpiṇi
prasīda māyāmayi maṃtravigrahe prasīda sarveśvari sarvarūpiṇi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

इति स्तुत्वा महादेवीं देवाः सर्वे सवासवाः ।
भूयोभूयो नमस्कृत्य शरणं जग्मुरञ्जसा ॥ २९ ॥

iti stutvā mahādevīṃ devāḥ sarve savāsavāḥ
bhūyobhūyo namaskṛtya śaraṇaṃ jagmurañjasā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

ततः प्रसन्ना सा देवी प्रणतं वीक्ष्य वासवम् ।
वरेण छन्दयामास वरदाखिलदेहिनाम् ॥ ३० ॥

tataḥ prasannā sā devī praṇataṃ vīkṣya vāsavam
vareṇa chandayāmāsa varadākhiladehinām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 31

इंद्र उवाच — इन्द्र ने कहा Indra said

यदि तुष्टासि कल्याणि वरं दैत्येंद्रपीडितः ।
दुर्धरं जीवितं देहि त्वां गताः शरणार्थिनः ॥ ३१ ॥

yadi tuṣṭāsi kalyāṇi varaṃ daityeṃdrapīḍitaḥ
durdharaṃ jīvitaṃ dehi tvāṃ gatāḥ śaraṇārthinaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 32

श्रीदेव्युवाच — श्रीदेवी ने कहा The Goddess Śrī said

अहमेव विनिर्जित्य भंडं दैत्यकुलोद्भवम् ।
अचिरात्तव दास्यामि त्रैलोक्यं सचराचरम् ॥ ३२ ॥

ahameva vinirjitya bhaṃḍaṃ daityakulodbhavam
acirāttava dāsyāmi trailokyaṃ sacarācaram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अचिरात् uncertain

Verse 33

निर्भया मुदिताः सन्तु सर्वे देवगणास्तथा ।
ये स्तोष्यंति च मां भक्त्या स्तवेनानेन मानवाः ॥ ३३ ॥

nirbhayā muditāḥ santu sarve devagaṇāstathā
ye stoṣyaṃti ca māṃ bhaktyā stavenānena mānavāḥ

निर्भयाःमुदिताःसन्तुसर्वेदेव-गणाःतथायेस्तोष्यन्तिचमाम्भक्त्यास्तवेनअनेनमानवाः
हिन्दी अर्थ

सब देवगण निडर और प्रसन्न रहें, और जो मनुष्य भक्ति से इस स्तोत्र से मेरी स्तुति करेंगे,

English sense

Let all the hosts of gods be fearless and glad, and the humans who praise me with devotion by this hymn

पदार्थ · word by word
निर्भयाः
fearlessनिडर
मुदिताः
gladप्रसन्न
सन्तु
let beरहें
सर्वे
allसब
देव-गणाः
hosts of godsदेवगण
तथा
andऔर
ये
whoजो
स्तोष्यन्ति
will praiseस्तुति करेंगे
च
andऔर
माम्
meमेरी
भक्त्या
with devotionभक्ति से
स्तवेन
with hymnस्तोत्र से
अनेन
thisइस
मानवाः
humansमनुष्य

Verse 34

भाजनं ते भविष्यंति धर्मश्रीयशसां सदा ।
विद्याविनयसंपन्ना नीरोगा दीर्घजीविनः ॥ ३४ ॥

bhājanaṃ te bhaviṣyaṃti dharmaśrīyaśasāṃ sadā
vidyāvinayasaṃpannā nīrogā dīrghajīvinaḥ

भाजनम्तेभविष्यन्तिधर्म-श्री-यशसाम्सदाविद्या-विनय-सम्पन्नाःनीरोगाःदीर्घ-जीविनः
हिन्दी अर्थ

वे सदा धर्म, श्री और यश के पात्र होंगे, विद्या और विनय से सम्पन्न, निरोग और दीर्घायु,

English sense

will always be vessels of dharma, glory and fame, endowed with learning and modesty, free from disease and long-lived,

पदार्थ · word by word
भाजनम्
vesselsपात्र
ते
theyवे
भविष्यन्ति
will beहोंगे
धर्म-श्री-यशसाम्
of dharma, glory and fameधर्म, श्री और यश के
सदा
alwaysसदा
विद्या-विनय-सम्पन्नाः
endowed with learning and modestyविद्या और विनय से सम्पन्न
नीरोगाः
free from diseaseनिरोग
दीर्घ-जीविनः
long-livedदीर्घायु

Verse 35

पुत्रमित्रकलत्राढ्या भवन्तु मदनुग्रहात् ।
इति लब्धवरा देवा देवेंद्रोऽपि महाबलः ॥ ३५ ॥

putramitrakalatrāḍhyā bhavantu madanugrahāt
iti labdhavarā devā deveṃdro'pi mahābalaḥ

पुत्र-मित्र-कलत्र-आढ्याःभवन्तुमत्-अनुग्रहात्इतिलब्ध-वराःदेवाःदेव-इन्द्रःअपिमहा-बलः
हिन्दी अर्थ

और मेरी कृपा से पुत्र, मित्र और पत्नी से भरे हों। इस प्रकार वर पाकर देवता और महाबली देवेन्द्र भी

English sense

and rich in sons, friends and wives, by my grace. Thus the gods, having received boons, and the very strong lord of the gods too,

पदार्थ · word by word
पुत्र-मित्र-कलत्र-आढ्याः
rich in sons, friends and wivesपुत्र, मित्र और पत्नी से भरे
भवन्तु
let them beहों
मत्-अनुग्रहात्
by my graceमेरी कृपा से
इति
thusइस प्रकार
लब्ध-वराः
having received boonsवर पाकर
देवाः
the godsदेवता
देव-इन्द्रः
the lord of the godsदेवेन्द्र
अपि
alsoभी
महा-बलः
very strongमहाबली

Verse 36

आमोदं परमं जग्मुस्तां विलोक्य मुहुर्मुहुः ॥ ३६ ॥

āmodaṃ paramaṃ jagmustāṃ vilokya muhurmuhuḥ

आमोदम्परमम्जग्मुःताम्विलोक्यमुहुः मुहुः
हिन्दी अर्थ

उसे बार-बार देखते हुए परम आनन्द को प्राप्त हुए।

English sense

felt supreme joy, looking at her again and again.

पदार्थ · word by word
आमोदम्
joyआनन्द
परमम्
supremeपरम
जग्मुः
feltपाया
ताम्
herउसे
विलोक्य
looking atदेखते हुए
मुहुः मुहुः
again and againबार-बार
इति श्रीब्रह्माण्डमहापुराणे उत्तरभागे हयग्रीवागस्त्यसंवादे ललितोपाख्याने ललितास्तवराजो नाम त्रयोदशोऽध्यायः ।

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras