Vaiṣṇava stotra · ascribed to Śaṅkara

श्रीलक्ष्मीनृसिंहकरावलम्बस्तोत्रम्

Lakshmi Nrisimha Karavalamba Stotram — Seventeen verses asking for a hand to hold

Each verse paints worldly life as one more danger, and the singer as someone caught in it: scorched, netted, drowning, dragged by Yama's servants. The line that ends every verse, lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam, asks Narasimha for a hand to hold. The name of the hymn is that line. Śaṅkara's own name is in the last verse.

Verse 1

श्रीमत्पयोनिधिनिकेतनचक्रपाणे
भोगीन्द्रभोगमणिराजितपुण्यमूर्ते ।
योगीश शाश्वत शरण्य भवाब्धिपोत
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १ ॥

śrīmatpayonidhiniketanacakrapāṇe
bhogīndrabhogamaṇirājitapuṇyamūrte |
yogīśa śāśvata śaraṇya bhavābdhipota
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

श्रीमत्पयोनिधिनिकेतनचक्रपाणेभोगीन्द्रभोगमणिराजितपुण्यमूर्तेयोगीशशाश्वतशरण्यभवाब्धिपोतलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

महिमामय सागर में निवास करने वाले, हाथ में चक्र लिए हुए, नागराज के फनों की मणियों से आपका पवित्र रूप चमकता है। योगियों के स्वामी, सनातन, हमारे शरण, आप जन्म-मरण के सागर के पार ले जाने वाली नाव हैं। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

Lord who lives in the glorious ocean, with the discus in your hand, your holy form shines with the gems on the serpent king's hoods. Lord of yogis, eternal, our refuge, you are the boat across the sea of rebirth. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
श्रीमत्पयोनिधिनिकेतन
who live in the glorious oceanमहिमामय सागर में निवास करने वाले
चक्रपाणे
with the discus in your handहाथ में चक्र लिए हुए
भोगीन्द्रभोगमणिराजितपुण्यमूर्ते
your holy form shines with the gems on the serpent king's hoodsनागराज के फनों की मणियों से चमकते पवित्र रूप वाले
योगीश
lord of yogisयोगियों के स्वामी
शाश्वत
eternalसनातन
शरण्य
our refugeहमारे शरण
भवाब्धिपोत
the boat across the sea of rebirthजन्म-मरण के सागर के पार ले जाने वाली नाव
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 2

ब्रह्मेन्द्ररुद्रमरुदर्ककिरीटकोटि
सङ्घट्टिताङ्घ्रिकमलामलकान्तिकान्त ।
लक्ष्मीलसत्कुचसरोरुहराजहंस
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ २ ॥

brahmendrarudramarudarkakirīṭakoṭi
saṅghaṭṭitāṅghrikamalāmalakāntikānta |
lakṣmīlasatkucasaroruharājahaṃsa
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

ब्रह्मेन्द्ररुद्रमरुदर्ककिरीटकोटिसङ्घट्टिताङ्घ्रिकमलामलकान्तिकान्तलक्ष्मीलसत्कुचसरोरुहराजहंसलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

ब्रह्मा, इन्द्र, रुद्र, मरुतों और सूर्य के अनगिनत मुकुटों की निर्मल चमक आपके कमल-चरणों को छूती है, और वे उससे सुन्दर लगते हैं। आप लक्ष्मी के वक्ष-कमल पर राजहंस हैं। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

The pure light from the countless crowns of Brahmā, Indra, Rudra, the Maruts and the Sun touches your lotus feet, and they are lovely with it. You are the royal swan on the lotus of Lakṣmī's breast. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
ब्रह्मेन्द्ररुद्रमरुदर्ककिरीटकोटिसङ्घट्टिताङ्घ्रिकमलामलकान्तिकान्त
lovely with the pure light of the countless crowns of Brahmā, Indra, Rudra, the Maruts and the Sun, which touch your lotus feetब्रह्मा, इन्द्र, रुद्र, मरुतों और सूर्य के अनगिनत मुकुटों की निर्मल चमक से सुन्दर, जो आपके कमल-चरणों को छूती है
लक्ष्मीलसत्कुचसरोरुहराजहंस
royal swan on the lotus of Lakṣmī's breastलक्ष्मी के वक्ष-कमल पर राजहंस
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 3

संसारदावदहनाकरभीकरोरु
ज्वालावलीभिरतिदग्धतनूरुहस्य ।
त्वत्पादपद्मसरसीरुहमागतस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ३ ॥

saṃsāradāvadahanākarabhīkaroru
jvālāvalībhiratidagdhatanūruhasya |
tvatpādapadmasarasīruhamāgatasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारदावदहनाकरभीकरोरुज्वालावलीभिःअतिदग्धतनूरुहस्यत्वत्पादपद्मसरसीरुहम्आगतस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

संसार रूपी दावानल की भयंकर, ऊँची लपटों से मेरा रोम-रोम झुलस गया है। मैं आपके चरण-कमलों के सरोवर में आया हूँ। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

My whole body is scorched by the terrible, huge flames of the forest fire that is worldly life. I have come to the lotus pond of your feet. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारदावदहनाकरभीकरोरुज्वालावलीभिः
by the terrible, huge flames of the forest fire that is worldly lifeसंसार रूपी दावानल की भयंकर, ऊँची लपटों से
अतिदग्धतनूरुहस्य
whose whole body is scorchedजिसका रोम-रोम झुलस गया है
त्वत्पादपद्मसरसीरुहम्
the lotus pond of your feetआपके चरण-कमलों का सरोवर
आगतस्य
who has comeजो आया है
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 4

संसारजालपतितस्य जगन्निवास
सर्वेन्द्रियार्थबडिशाग्रझषोपमस्य ।
प्रोत्कम्पितप्रचुरतालुकमस्तकस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ४ ॥

saṃsārajālapatitasya jagannivāsa
sarvendriyārthabaḍiśāgrajhaṣopamasya |
protkampitapracuratālukamastakasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारजालपतितस्यजगन्निवाससर्वेन्द्रियार्थबडिशाग्रझषोपमस्यप्रोत्कम्पितप्रचुरतालुकमस्तकस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

हे जगत के निवास, मैं संसार के जाल में गिर गया हूँ। काँटे की नोक पर फँसी मछली की तरह मैं सब इन्द्रियों के विषयों में फँसा हूँ। मेरा तालू और मेरा सिर डर से काँप रहे हैं। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

O home of the world, I have fallen into the net of worldly life. Like a fish on the tip of a hook, I am caught by the pleasures of all the senses. My palate and my head shake with fear. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारजालपतितस्य
who has fallen into the net of worldly lifeजो संसार के जाल में गिर गया है
जगन्निवास
O home of the worldहे जगत के निवास
सर्वेन्द्रियार्थबडिशाग्रझषोपमस्य
like a fish on the tip of a hook baited with the pleasures of all the sensesसब इन्द्रियों के विषयों के काँटे की नोक पर फँसी मछली जैसे
प्रोत्कम्पितप्रचुरतालुकमस्तकस्य
whose palate and head shake hard with fearजिसका तालू और सिर डर से बहुत काँप रहे हैं
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 5

संसारकूपमतिघोरमगाधमूलं
सम्प्राप्य दुःखशतसर्पसमाकुलस्य ।
दीनस्य देव कृपया पदमागतस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ५ ॥

saṃsārakūpamatighoramagādhamūlaṃ
samprāpya duḥkhaśatasarpasamākulasya |
dīnasya deva kṛpayā padamāgatasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारकूपम्अतिघोरम् अगाधमूलम्सम्प्राप्यदुःखशतसर्पसमाकुलस्यदीनस्यदेवकृपया पदम् आगतस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

मैं संसार के कुएँ में गिर गया हूँ, जो बहुत भयानक है और जिसकी कोई तली नहीं है, और दुःख के सैकड़ों साँप मुझे घेरे हुए हैं। मैं दीन हूँ, और आपकी कृपा से आपके चरणों में आया हूँ। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

I have fallen into the well of worldly life, so terrible and without a bottom, and hundreds of snakes of sorrow surround me. I am poor, and by your kindness I have come to your feet. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारकूपम्
the well of worldly lifeसंसार का कुआँ
अतिघोरम् अगाधमूलम्
so terrible and without a bottomबहुत भयानक और बिना तली का
सम्प्राप्य
having fallen intoगिरकर
दुःखशतसर्पसमाकुलस्य
surrounded by hundreds of snakes of sorrowदुःख के सैकड़ों साँपों से घिरे हुए का
दीनस्य
who is poorजो दीन है
देव
O Lordहे देव
कृपया पदम् आगतस्य
who has come to your feet by your kindnessजो आपकी कृपा से आपके चरणों में आया है
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 6

संसारभीकरकरीन्द्रकराभिघात
निष्पीड्यमानवपुषः सकलार्तिनाश ।
प्राणप्रयाणभवभीतिसमाकुलस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ६ ॥

saṃsārabhīkarakarīndrakarābhighāta
niṣpīḍyamānavapuṣaḥ sakalārtināśa |
prāṇaprayāṇabhavabhītisamākulasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारभीकरकरीन्द्रकराभिघातनिष्पीड्यमानवपुषःसकलार्तिनाशप्राणप्रयाणभवभीतिसमाकुलस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

संसार रूपी भयानक हाथी की सूँड के प्रहारों से मेरा शरीर कुचला जा रहा है। हे सब दुःखों का नाश करने वाले, मैं मरने और फिर जन्म लेने के डर से बेहाल हूँ। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

My body is crushed by the blows of the terrible elephant's trunk that is worldly life. O destroyer of every pain, I am overcome with fear of dying and of being born again. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारभीकरकरीन्द्रकराभिघातनिष्पीड्यमानवपुषः
whose body is crushed by the blows of the terrible elephant's trunk that is worldly lifeसंसार रूपी भयानक हाथी की सूँड के प्रहारों से कुचले जा रहे शरीर वाले का
सकलार्तिनाश
O destroyer of every painहे सब दुःखों का नाश करने वाले
प्राणप्रयाणभवभीतिसमाकुलस्य
overcome with fear of dying and of being born againमरने और फिर जन्म लेने के डर से बेहाल
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 7

संसारसर्पविषदिग्धमहोग्रतीव्र
दंष्ट्राग्रकोटिपरिदष्टविनष्टमूर्तेः ।
नागारिवाहन सुधाब्धिनिवास शौरे
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ७ ॥

saṃsārasarpaviṣadigdhamahogratīvra
daṃṣṭrāgrakoṭiparidaṣṭavinaṣṭamūrteḥ |
nāgārivāhana sudhābdhinivāsa śaure
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारसर्पविषदिग्धमहोग्रतीव्रदंष्ट्राग्रकोटिपरिदष्टविनष्टमूर्तेःनागारिवाहनसुधाब्धिनिवासशौरेलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

संसार रूपी साँप के विषैले, तीखे दाँतों की नोकों ने मुझे काट लिया है और मेरा शरीर नष्ट हो गया है। हे साँप के शत्रु पर सवारी करने वाले, अमृत के सागर में रहने वाले शौरि, हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

The sharp points of the poisonous fangs of the snake of worldly life have bitten me, and my body is ruined. O rider of the snake's enemy, who lives in the ocean of nectar, O Śauri, O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारसर्पविषदिग्धमहोग्रतीव्रदंष्ट्राग्रकोटिपरिदष्टविनष्टमूर्तेः
whose body is ruined, bitten by the very sharp points of the poisonous fangs of the snake of worldly lifeसंसार रूपी साँप के विषैले, तीखे दाँतों की नोकों से डसे गए, नष्ट शरीर वाले का
नागारिवाहन
O rider of the snake's enemyहे साँप के शत्रु पर सवारी करने वाले
सुधाब्धिनिवास
who lives in the ocean of nectarअमृत के सागर में रहने वाले
शौरे
O Śauriहे शौरि
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 8

संसारवृक्षमघबीजमनन्तकर्म
शाखायुतं करणपत्रमनङ्गपुष्पम् ।
आरुह्य दुःखफलितं चकितं दयालो
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ८ ॥

saṃsāravṛkṣamaghabījamanantakarma
śākhāyutaṃ karaṇapatramanaṅgapuṣpam |
āruhya duḥkhaphalitaṃ cakitaṃ dayālo
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारवृक्षम्अघबीजम्अनन्तकर्मशाखायुतम्करणपत्रम्अनङ्गपुष्पम्आरुह्यदुःखफलितम्चकितम्दयालोलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

संसार एक पेड़ है: पाप उसका बीज है, अनगिनत कर्म उसकी शाखाएँ हैं, इन्द्रियाँ उसके पत्ते हैं और काम उसके फूल हैं। मैं उस पर चढ़ा, उसमें दुःख का फल लगा, और मैं डरा हुआ हूँ। हे दयालु, हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

Worldly life is a tree: sin is its seed, endless deeds are its branches, the senses its leaves and desire its flowers. I climbed it, it bore the fruit of sorrow, and I am afraid. O kind one, O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

Variant reading आरुह्य दुःखफलितं पततो दयालो ("having climbed it and, as I fall with its fruit of sorrow, O kind one" for the third line).
पदार्थ · word by word
संसारवृक्षम्
the tree of worldly lifeसंसार रूपी पेड़
अघबीजम्
whose seed is sinजिसका बीज पाप है
अनन्तकर्मशाखायुतम्
with endless deeds for branchesअनगिनत कर्मों की शाखाओं वाला
करणपत्रम्
with the senses for leavesइन्द्रियों के पत्तों वाला
अनङ्गपुष्पम्
with desire for flowersकाम के फूलों वाला
आरुह्य
having climbedचढ़कर
दुःखफलितम्
bearing the fruit of sorrowदुःख का फल लगा हुआ
चकितम्
afraidडरा हुआ
दयालो
O kind oneहे दयालु
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 9

संसारसागरविशालकरालकाल
नक्रग्रहग्रसितनिग्रहविग्रहस्य ।
व्यग्रस्य रागनिचयोर्मिनिपीडितस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ९ ॥

saṃsārasāgaraviśālakarālakāla
nakragrahagrasitanigrahavigrahasya |
vyagrasya rāganicayorminipīḍitasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारसागरविशालकरालकालनक्रग्रहग्रसितनिग्रहविग्रहस्यव्यग्रस्यरागनिचयोर्मिनिपीडितस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

मैं संसार के चौड़े और भयानक सागर में हूँ, काल रूपी मगरमच्छ की पकड़ में कसा हुआ। मैं परेशान हूँ और अपनी वासनाओं की लहरों से कुचला जा रहा हूँ। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

I am in the wide and terrible ocean of worldly life, held fast in the grip of the crocodile that is Time. I am troubled and crushed by the waves of my passions. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारसागरविशालकरालकालनक्रग्रहग्रसितनिग्रहविग्रहस्य
whose body is held fast in the grip of the crocodile that is Time, in the wide and terrible ocean of worldly lifeसंसार के चौड़े और भयानक सागर में काल रूपी मगरमच्छ की पकड़ में कसे शरीर वाले का
व्यग्रस्य
who is troubledजो परेशान है
रागनिचयोर्मिनिपीडितस्य
crushed by the waves of passionsवासनाओं की लहरों से कुचले गए का
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 10

संसारसागरनिमज्जनमुह्यमानं
दीनं विलोकय विभो करुणानिधे माम् ।
प्रह्लादखेदपरिहारपरावतार
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १० ॥

saṃsārasāgaranimajjanamuhyamānaṃ
dīnaṃ vilokaya vibho karuṇānidhe mām |
prahlādakhedaparihāraparāvatāra
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारसागरनिमज्जनमुह्यमानम्दीनम्माम्विलोकयविभोकरुणानिधेप्रह्लादखेदपरिहारपरावतारलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

मैं संसार के सागर में डूब रहा हूँ और बेसुध हूँ। मुझ दीन को देखो, हे प्रभु, दया के सागर। आपने प्रह्लाद का दुःख मिटाने के लिए अवतार लिया था। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

I am drowning in the ocean of worldly life and I am bewildered. Look at me, a poor man, O Lord, ocean of kindness. You came down to the earth to end Prahlāda's grief. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारसागरनिमज्जनमुह्यमानम्
drowning in the ocean of worldly life and bewilderedसंसार के सागर में डूबता और बेसुध
दीनम्
a poor manदीन
माम्
meमुझे
विलोकय
look atदेखो
विभो
O Lordहे प्रभु
करुणानिधे
ocean of kindnessदया के सागर
प्रह्लादखेदपरिहारपरावतार
you came down to the earth to end Prahlāda's griefआपने प्रह्लाद का दुःख मिटाने के लिए अवतार लिया
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 11

संसारघोरगहने चरतो मुरारे
मारोग्रभीकरमृगप्रचुरार्दितस्य ।
आर्तस्य मत्सरनिदाघसुदुःखितस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ ११ ॥

saṃsāraghoragahane carato murāre
mārograbhīkaramṛgapracurārditasya |
ārtasya matsaranidāghasuduḥkhitasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

संसारघोरगहनेचरतःमुरारेमारोग्रभीकरमृगप्रचुरार्दितस्यआर्तस्यमत्सरनिदाघसुदुःखितस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

मैं संसार के घने, भयानक जंगल में भटक रहा हूँ, हे मुरारि, और काम रूपी उग्र, डरावने जानवर बड़ी संख्या में मुझे सता रहे हैं। मैं पीड़ित हूँ, और ईर्ष्या की चिलचिलाती गर्मी मुझे बहुत दुःख दे रही है। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

I wander in the dark, terrible forest of worldly life, O Murāri, and fierce, frightening beasts of desire torment me in great numbers. I am in pain, and the scorching heat of envy makes me suffer badly. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
संसारघोरगहने
in the dark, terrible forest of worldly lifeसंसार के घने, भयानक जंगल में
चरतः
who wandersजो भटक रहा है
मुरारे
O Murāriहे मुरारि
मारोग्रभीकरमृगप्रचुरार्दितस्य
tormented in great numbers by fierce, frightening beasts of desireकाम रूपी उग्र, डरावने जानवरों के बड़ी संख्या में सताए गए का
आर्तस्य
who is in painजो पीड़ित है
मत्सरनिदाघसुदुःखितस्य
who suffers badly from the scorching heat of envyजो ईर्ष्या की चिलचिलाती गर्मी से बहुत दुःखी है
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 12

बद्ध्वा गले यमभटा बहु तर्जयन्तः
कर्षन्ति यत्र भवपाशशतैर्युतं माम् ।
एकाकिनं परवशं चकितं दयालो
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १२ ॥

baddhvā gale yamabhaṭā bahu tarjayantaḥ
karṣanti yatra bhavapāśaśatairyutaṃ mām |
ekākinaṃ paravaśaṃ cakitaṃ dayālo
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

बद्ध्वा गलेयमभटाःबहु तर्जयन्तःकर्षन्तिभवपाशशतैर्युतं माम्एकाकिनम्परवशम्चकितम्दयालोलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

यम के सेवक मेरे गले में रस्सी बाँधकर बार-बार डराते हैं। वे मुझे सैकड़ों सांसारिक बन्धनों में बाँधकर खींच ले जाते हैं। मैं अकेला, बेबस और डरा हुआ हूँ, हे दयालु। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

Yama's servants tie a rope round my neck and threaten me again and again. They drag me along, bound with hundreds of worldly ties. I am alone, helpless and afraid, O kind one. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
बद्ध्वा गले
having tied a rope round the neckगले में रस्सी बाँधकर
यमभटाः
Yama's servantsयम के सेवक
बहु तर्जयन्तः
threatening again and againबार-बार डराते हुए
कर्षन्ति
they dragखींच ले जाते हैं
भवपाशशतैर्युतं माम्
me, bound with hundreds of worldly tiesमुझे सैकड़ों सांसारिक बन्धनों में बँधा हुआ
एकाकिनम्
aloneअकेला
परवशम्
helplessबेबस
चकितम्
afraidडरा हुआ
दयालो
O kind oneहे दयालु
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 13

लक्ष्मीपते कमलनाभ सुरेश विष्णो
यज्ञेश यज्ञ मधुसूदन विश्वरूप ।
ब्रह्मण्य केशव जनार्दन वासुदेव
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १३ ॥

lakṣmīpate kamalanābha sureśa viṣṇo
yajñeśa yajña madhusūdana viśvarūpa |
brahmaṇya keśava janārdana vāsudeva
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

लक्ष्मीपतेकमलनाभसुरेशविष्णोयज्ञेश यज्ञमधुसूदनविश्वरूपब्रह्मण्यकेशव जनार्दन वासुदेवलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

लक्ष्मी के पति, कमल-नाभि वाले, देवों के स्वामी, विष्णु, यज्ञ के स्वामी और स्वयं यज्ञ, मधु को मारने वाले, विश्वरूप, ब्राह्मणों के हितैषी, केशव, जनार्दन, वासुदेव, हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

Lord of Lakṣmī, lotus-navelled, lord of the gods, Viṣṇu, lord of sacrifice and sacrifice itself, slayer of Madhu, all-formed, friend of brahmins, Keśava, Janārdana, Vāsudeva, O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

Variant reading वैकुण्ठ कृष्ण मधुसूदन पुष्कराक्ष (second line: "Vaikuṇṭha, Kṛṣṇa, slayer of Madhu, lotus-eyed"), with "देवेश देहि कृपणस्य करावलम्बम्" as the last line in some texts.
पदार्थ · word by word
लक्ष्मीपते
Lord of Lakṣmīलक्ष्मी के पति
कमलनाभ
lotus-navelledकमल-नाभि वाले
सुरेश
lord of the godsदेवों के स्वामी
विष्णो
Viṣṇuविष्णु
यज्ञेश यज्ञ
lord of sacrifice and sacrifice itselfयज्ञ के स्वामी और स्वयं यज्ञ
मधुसूदन
slayer of Madhuमधु को मारने वाले
विश्वरूप
all-formedविश्वरूप
ब्रह्मण्य
friend of brahminsब्राह्मणों के हितैषी
केशव जनार्दन वासुदेव
Keśava, Janārdana, Vāsudevaकेशव, जनार्दन, वासुदेव
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 14

एकेन चक्रमपरेण करेण शङ्ख
मन्येन सिन्धुतनयामवलम्ब्य तिष्ठन् ।
वामेतरेण वरदाभयपद्मचिह्नं
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १४ ॥

ekena cakramapareṇa kareṇa śaṅkha
manyena sindhutanayāmavalambya tiṣṭhan |
vāmetareṇa varadābhayapadmacihnaṃ
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

एकेन चक्रम् अपरेण करेण शङ्खम्अन्येन सिन्धुतनयाम् अवलम्ब्य तिष्ठन्वामेतरेणवरदाभयपद्मचिह्नम्लक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

आप एक हाथ में चक्र और दूसरे में शंख लिए खड़े हैं, और तीसरी भुजा से समुद्र की बेटी लक्ष्मी को थामे हैं। आपका दायाँ हाथ कमल का वह चिह्न दिखाता है जो वर देता है और भय हरता है। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

You stand holding a discus in one hand and a conch in another, with a third arm around Lakṣmī, the daughter of the sea. Your right hand shows the lotus mark that gives boons and takes away fear. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
एकेन चक्रम् अपरेण करेण शङ्खम्
a discus in one hand and a conch in anotherएक हाथ में चक्र और दूसरे में शंख
अन्येन सिन्धुतनयाम् अवलम्ब्य तिष्ठन्
standing with a third arm around Lakṣmī, the daughter of the seaतीसरी भुजा से समुद्र की बेटी लक्ष्मी को थामे खड़े
वामेतरेण
with the right handदाएँ हाथ से
वरदाभयपद्मचिह्नम्
the lotus mark that gives boons and takes away fearकमल का चिह्न जो वर देता है और भय हरता है
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 15

अन्धस्य मे हृतविवेकमहाधनस्य
चोरैर्महाबलिभिरिन्द्रियनामधेयैः ।
मोहान्धकारकुहरे विनिपातितस्य
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १५ ॥

andhasya me hṛtavivekamahādhanasya
corairmahābalibhirindriyanāmadheyaiḥ |
mohāndhakārakuhare vinipātitasya
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

अन्धस्य मेहृतविवेकमहाधनस्यचोरैः महाबलिभिःइन्द्रियनामधेयैःमोहान्धकारकुहरे विनिपातितस्यलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

मैं अंधा हूँ। इन्द्रियाँ नाम के बहुत बलवान चोरों ने मेरे विवेक का महाधन चुरा लिया और मुझे मोह के अँधेरे गड्ढे में फेंक दिया। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

I am blind. Thieves called the senses, very strong, have stolen the great wealth of my judgment, and thrown me into the dark cave of confusion. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
अन्धस्य मे
I am blindमैं अंधा हूँ
हृतविवेकमहाधनस्य
whose great wealth of judgment has been stolenजिसके विवेक का महाधन चुरा लिया गया
चोरैः महाबलिभिः
by very strong thievesबहुत बलवान चोरों द्वारा
इन्द्रियनामधेयैः
called the sensesइन्द्रियाँ नाम के
मोहान्धकारकुहरे विनिपातितस्य
who has been thrown into the dark cave of confusionजिसे मोह के अँधेरे गड्ढे में फेंक दिया गया
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 16

प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीक
व्यासादिभागवतपुङ्गवहृन्निवास ।
भक्तानुरक्तपरिपालनपारिजात
लक्ष्मीनृसिंह मम देहि करावलम्बम् ॥ १६ ॥

prahlādanāradaparāśarapuṇḍarīka
vyāsādibhāgavatapuṅgavahṛnnivāsa |
bhaktānuraktaparipālanapārijāta
lakṣmīnṛsiṃha mama dehi karāvalambam ||

प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीकव्यासादिभागवतपुङ्गवहृन्निवासभक्तानुरक्तपरिपालनपारिजातलक्ष्मीनृसिंहमम देहि करावलम्बम्
हिन्दी अर्थ

आप श्रेष्ठ भक्तों के हृदय में रहते हैं: प्रह्लाद, नारद, पराशर, पुण्डरीक, व्यास और दूसरे। आप प्रेम करने वालों की देखभाल करने वाले कल्पवृक्ष हैं। हे लक्ष्मीनृसिंह, मुझे अपने हाथ का सहारा दो।

English sense

You live in the hearts of the best devotees: Prahlāda, Nārada, Parāśara, Puṇḍarīka, Vyāsa and others. You are the wish-granting tree that cares for those who love you. O Lakṣmī-Nṛsiṃha, give me the support of your hand.

पदार्थ · word by word
प्रह्लादनारदपराशरपुण्डरीकव्यासादिभागवतपुङ्गवहृन्निवास
you live in the hearts of the best devotees, Prahlāda, Nārada, Parāśara, Puṇḍarīka, Vyāsa and othersआप श्रेष्ठ भक्तों, प्रह्लाद, नारद, पराशर, पुण्डरीक, व्यास और दूसरों के हृदय में रहते हैं
भक्तानुरक्तपरिपालनपारिजात
the wish-granting tree that cares for those who love youप्रेम करने वाले भक्तों की देखभाल करने वाले कल्पवृक्ष
लक्ष्मीनृसिंह
O Lakṣmī-Nṛsiṃhaहे लक्ष्मीनृसिंह
मम देहि करावलम्बम्
give me the support of your handमुझे अपने हाथ का सहारा दो

Verse 17

लक्ष्मीनृसिंहचरणाब्जमधुव्रतेन
स्तोत्रं कृतं शुभकरं भुवि शङ्करेण ।
ये तत्पठन्ति मनुजा हरिभक्तियुक्ता
स्ते यान्ति तत्पदसरोजमखण्डरूपम् ॥ १७ ॥

lakṣmīnṛsiṃhacaraṇābjamadhuvratena
stotraṃ kṛtaṃ śubhakaraṃ bhuvi śaṅkareṇa |
ye tatpaṭhanti manujā haribhaktiyuktā
ste yānti tatpadasarojamakhaṇḍarūpam ||

लक्ष्मीनृसिंहचरणाब्जमधुव्रतेनस्तोत्रम्कृतम्शुभकरम्भुविशङ्करेणये तत् पठन्तिमनुजाः हरिभक्तियुक्ताःते यान्तितत्पदसरोजम्अखण्डरूपम्
हिन्दी अर्थ

लक्ष्मीनृसिंह के चरण-कमलों के भौंरे शंकर ने संसार का भला करने वाला यह स्तोत्र रचा। जो लोग हरि की भक्ति के साथ इसे पढ़ते हैं, वे उनके कमल-चरणों को पूरी तरह, अखण्ड रूप में पा लेते हैं।

English sense

Śaṅkara, a bee at the lotus feet of Lakṣmī-Nṛsiṃha, made this hymn that brings good to the world. People who recite it with devotion to Hari reach his lotus feet, whole and unbroken.

पदार्थ · word by word
लक्ष्मीनृसिंहचरणाब्जमधुव्रतेन
by the bee at the lotus feet of Lakṣmī-Nṛsiṃhaलक्ष्मीनृसिंह के चरण-कमलों के भौंरे ने
स्तोत्रम्
hymnस्तोत्र
कृतम्
madeरचा
शुभकरम्
that brings goodभला करने वाला
भुवि
to the worldसंसार का
शङ्करेण
by Śaṅkaraशंकर ने
ये तत् पठन्ति
who recite itजो इसे पढ़ते हैं
मनुजाः हरिभक्तियुक्ताः
people with devotion to Hariहरि की भक्ति वाले लोग
ते यान्ति
they reachवे पा लेते हैं
तत्पदसरोजम्
his lotus feetउनके कमल-चरण
अखण्डरूपम्
whole and unbrokenपूरी तरह, अखण्ड रूप में

Terms on this page

Lakshmi लक्ष्मी The Goddess of wealth and prosperity; for home worship a seated form is preferred, since a standing posture is understood to symbolize the instability of wealth.
Narasimha नरसिंह Vishnu's man-lion form avatar.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras