श्रीहनुमत्सहस्रनामस्तोत्रम्

ऋषय ऊचुः — ऋषियों ने कहा The sages said

ऋषे लोहगिरिं प्राप्तः सीताविरहकातरः ॥
भगवान् किं व्यधाद्रामस्तत्सर्वं ब्रूहि सत्वरम् ॥ १ ॥

ṛṣe lohagiriṃ prāptaḥ sītāvirahakātaraḥ
bhagavān kiṃ vyadhādrāmastatsarvaṃ brūhi satvaram

वाल्मीकिरुवाच — वाल्मीकि ने कहा Vālmīki said

मायामानुषदेहोऽयं ददर्शाग्रे कपीश्वरम् ॥
हनुमंतं जगत्स्वामी बालार्कसमतेजसम् ॥ २ ॥

māyāmānuṣadeho'yaṃ dadarśāgre kapīśvaram
hanumaṃtaṃ jagatsvāmī bālārkasamatejasam

स सत्वरं समागम्य साष्टांगं प्रणिपत्य च ॥
कृतांजलिपुटो भूत्वा हनुमान् राममब्रवीत् ॥ ३ ॥

sa satvaraṃ samāgamya sāṣṭāṃgaṃ praṇipatya ca
kṛtāṃjalipuṭo bhūtvā hanumān rāmamabravīt

श्रीहनुमानुवाच — श्रीहनुमान् ने कहा Śrī Hanumān said

धन्योऽस्मि कृतकृत्योऽस्मि दृष्ट्वा त्वत्पादपंकजम् ॥
योगिनामप्यगम्यं च संसारभयनाशनम् ॥ ४ ॥

dhanyo'smi kṛtakṛtyo'smi dṛṣṭvā tvatpādapaṃkajam
yogināmapyagamyaṃ ca saṃsārabhayanāśanam

श्रीराम उवाच — श्रीराम ने कहा Śrī Rāma said

पुरुषोत्तम देवेश कर्तव्यं तन्निवेद्यताम् ॥
जनस्थानं कपिश्रेष्ठ कोऽप्यागत्य विदेहजाम् ॥ ५ ॥

puruṣottama deveśa kartavyaṃ tannivedyatām
janasthānaṃ kapiśreṣṭha ko'pyāgatya videhajām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हृतवान्विप्रसंवेषो मारीचानुगते मयि ॥
गवेष्यः सांप्रतं वीर जानकीहरणे परः ॥ ६ ॥

hṛtavānviprasaṃveṣo mārīcānugate mayi
gaveṣyaḥ sāṃprataṃ vīra jānakīharaṇe paraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्वयाऽगम्यो न को देशस्त्वं च ज्ञानवतां वरः ॥
सप्तकोटिमहामंत्रमंत्रितावयवः प्रभुः ॥ ७ ॥

tvayā'gamyo na ko deśastvaṃ ca jñānavatāṃ varaḥ
saptakoṭimahāmaṃtramaṃtritāvayavaḥ prabhuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ऋषय ऊचुः — ऋषियों ने कहा The sages said

को मंत्रः किं च तद्ध्यानं तन्नो ब्रूहि यथार्थतः ॥
तथा सुधारसं पीत्वा न तृप्यामः परंतप ॥ ८ ॥

ko maṃtraḥ kiṃ ca taddhyānaṃ tanno brūhi yathārthataḥ
tathā sudhārasaṃ pītvā na tṛpyāmaḥ paraṃtapa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाल्मीकिरुवाच — वाल्मीकि ने कहा Vālmīki said

मंत्रं हनुमतो विद्धि भुक्तिमुक्तिप्रदायकम् ॥
महारिष्टमहापापमहादुःखनिवारणम् ॥ ९ ॥

maṃtraṃ hanumato viddhi bhuktimuktipradāyakam
mahāriṣṭamahāpāpamahāduḥkhanivāraṇam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अन्यं हनुमतो मंत्रं सहस्रनामसंज्ञकम् ॥
जानंति ऋषयः सर्वे महादुरितनाशनम् ॥ १० ॥

anyaṃ hanumato maṃtraṃ sahasranāmasaṃjñakam
jānaṃti ṛṣayaḥ sarve mahāduritanāśanam, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अस्य संस्मरणात्सीता लब्धा राज्यमकण्टकम् ॥
विभीषणाय च ददावात्मानं लब्धवान्मया ॥ ११ ॥

asya saṃsmaraṇātsītā labdhā rājyamakaṇṭakam
vibhīṣaṇāya ca dadāvātmānaṃ labdhavānmayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ऋषय ऊचुः — ऋषियों ने कहा The sages said

सहस्रनामसन्मंत्रं दुःखौघनिवारणम् ॥
वाल्मीके ब्रूहि नस्तूर्णं शुश्रूषामः कथां पराम् ॥ १२ ॥

sahasranāmasanmaṃtraṃ duḥkhaughanivāraṇam
vālmīke brūhi nastūrṇaṃ śuśrūṣāmaḥ kathāṃ parām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाल्मीकिरुवाच — वाल्मीकि ने कहा Vālmīki said

शृण्वंतु ऋषयः सर्वे सहस्रनामकं स्तवम् ॥
स्तवानामुत्तमं दिव्यं सदर्थस्य प्रदायकम् ॥ १३ ॥

śṛṇvaṃtu ṛṣayaḥ sarve sahasranāmakaṃ stavam
stavānāmuttamaṃ divyaṃ sadarthasya pradāyakam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

प्रतप्तस्वर्णवर्णाभं संरक्तारुणलोचनम् ॥
सुग्रीवादियुतं ध्यायेत्पीताम्बरसमावृतम् ॥ १४ ॥

prataptasvarṇavarṇābhaṃ saṃraktāruṇalocanam
sugrīvādiyutaṃ dhyāyetpītāmbarasamāvṛtam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गोष्पदीकृतवारीशं पुच्छमस्तकमीश्वरम् ॥
ज्ञानमुद्रां च विभ्राणं सर्वालंकारभूषितम् ॥ १५ ॥

goṣpadīkṛtavārīśaṃ pucchamastakamīśvaram
jñānamudrāṃ ca vibhrāṇaṃ sarvālaṃkārabhūṣitam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वामहस्तसमाकृष्टदशास्याननमण्डलम् ॥
उद्यद्दक्षिणदोर्दण्डं हनूमंतं विचिंतयेत् ॥

vāmahastasamākṛṣṭadaśāsyānanamaṇḍalam
udyaddakṣiṇadordaṇḍaṃ hanūmaṃtaṃ vicintayet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

श्रीरामचन्द्र उवाच — श्रीरामचन्द्र ने कहा Śrī Rāmacandra said

ॐ हनुमाञ्श्रीप्रदो वायुपुत्रो रुद्रोऽनघोऽजरः ॥
अमृत्युर्वीरवीरश्च ग्रामवासो जनाश्रयः ॥ १६ ॥

oṃ hanumāñśrīprado vāyuputro rudro'nagho'jaraḥ
amṛtyurvīravīraśca grāmavāso janāśrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

धनदो निर्गुणः कायो वीरो निधिपतिर्मुनिः ॥
पिंगाक्षो वरदो वाग्मी सीताशोकविनाशनः ॥ १७ ॥

dhanado nirguṇaḥ kāyo vīro nidhipatirmuniḥ
piṃgākṣo varado vāgmī sītāśokavināśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शिवः सर्वः परोऽव्यक्तो व्यक्ताव्यक्तो रसाधरः ॥
पिंगरोमः पिंगकेशः श्रुतिगम्यः सनातनः ॥ १८ ॥

śivaḥ sarvaḥ paro'vyakto vyaktāvyakto rasādharaḥ
piṃgaromaḥ piṃgakeśaḥ śrutigamyaḥ sanātanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अनादिर्भगवान् देवो विश्वहेतुर्निरामयः ॥
आरोग्यकर्ता विश्वेशो विश्वनाथो हरीश्वरः ॥ १९ ॥

anādirbhagavān devo viśvaheturnirāmayaḥ
ārogyakartā viśveśo viśvanātho harīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भर्गो रामो रामभक्तः कल्याणप्रकृतिः स्थिरः ॥
विश्वंभरो विश्वमूर्तिर्विश्वाकारोऽथ विश्वदः ॥ २० ॥

bhargo rāmo rāmabhaktaḥ kalyāṇaprakṛtiḥ sthiraḥ
viśvaṃbharo viśvamūrtirviśvākāro'tha viśvadaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विश्वात्मा विश्वसेव्योऽथ विश्वो विश्वहरो रविः ॥
विश्वचेष्टो विश्वगम्यो विश्वध्येयः कलाधरः ॥ २१ ॥

viśvātmā viśvasevyo'tha viśvo viśvaharo raviḥ
viśvaceṣṭo viśvagamyo viśvadhyeyaḥ kalādharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

प्लवंगमः कपिश्रेष्ठो ज्येष्ठो विद्यावनेचरः ॥
बालो वृद्धो युवा तत्त्वं तत्त्वगम्य उदग्रजः ॥ २२ ॥

plavaṃgamaḥ kapiśreṣṭho jyeṣṭho vidyāvanecaraḥ
bālo vṛddho yuvā tattvaṃ tattvagamya udagrajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अंजनीसूनुरव्यग्रो ग्रामख्यातो धराधरः ॥
भूर्भुवःस्वर्महर्लोको जनलोकस्तपोऽव्ययः ॥ २३ ॥

aṃjanīsūnuravyagro grāmakhyāto dharādharaḥ
bhūrbhuvaḥsvarmaharloko janalokastapo'vyayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सत्यमोंकारगम्यश्च प्रणवो व्यापकोऽमलः ॥
शिवधर्मप्रतिष्ठाता रामेष्टः फाल्गुनप्रियः ॥ २४ ॥

satyamoṃkāragamyaśca praṇavo vyāpako'malaḥ
śivadharmapratiṣṭhātā rāmeṣṭaḥ phālgunapriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गोष्पदीकृतवारीशः पूर्णकामो धरापतिः ॥
रक्षोघ्नः पुण्डरीकाक्षः शरणागतवत्सलः ॥ २५ ॥

goṣpadīkṛtavārīśaḥ pūrṇakāmo dharāpatiḥ
rakṣoghnaḥ puṇḍarīkākṣaḥ śaraṇāgatavatsalaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जानकीप्राणदाता च रक्षःप्राणापहारकः ॥
पूर्णः सत्यः पीतवासा दिवाकरसमप्रभः ॥ २६ ॥

jānakīprāṇadātā ca rakṣaḥprāṇāpahārakaḥ
pūrṇaḥ satyaḥ pītavāsā divākarasamaprabhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवोद्यानविहारी च देवताभयभंजनः ॥
भक्तोदयो भक्तलब्धो भक्तपालनतत्परः ॥ २७ ॥

devodyānavihārī ca devatābhayabhaṃjanaḥ
bhaktodayo bhaktalabdho bhaktapālanatatparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

द्रोणहर्ता शक्तिनेता शक्तिराक्षसमारकः ॥
रक्षोघ्नो रामदूतश्च शाकिनीजीवहारकः ॥ २८ ॥

droṇahartā śaktinetā śaktirākṣasamārakaḥ
rakṣoghno rāmadūtaśca śākinījīvahārakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बुबुकारहतारातिगर्वपर्वतमर्दनः ॥
हेतुस्त्वहेतुः प्रांशुश्च विश्वभर्ता जगद्गुरुः ॥ २९ ॥

bubukārahatārātigarvaparvatamardanaḥ
hetustvahetuḥ prāṃśuśca viśvabhartā jagadguruḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगन्नेता जगन्नाथो जगदीशो जनेश्वरः ॥
जगद्धितो हरिः श्रीशो गरुडस्मयभंजनः ॥ ३० ॥

jagannetā jagannātho jagadīśo janeśvaraḥ
jagaddhito hariḥ śrīśo garuḍasmayabhaṃjanaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पार्थध्वजो वायुपुत्रोऽमितपुच्छोऽमितप्रभः ॥
ब्रह्मपुच्छः परं ब्रह्म पुच्छो रामेष्ट एव च ॥ ३१ ॥

pārthadhvajo vāyuputro'mitapuccho'mitaprabhaḥ
brahmapucchaḥ paraṃ brahma puccho rāmeṣṭa eva ca

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुग्रीवादियुतो ज्ञानी वानरो वानरेश्वरः ॥
कल्पस्थायी चिरंजीवी प्रसन्नश्च सदाशिवः ॥ ३२ ॥

sugrīvādiyuto jñānī vānaro vānareśvaraḥ
kalpasthāyī ciraṃjīvī prasannaśca sadāśivaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सन्नतः सद्गतिर्भक्तिमुक्तिदः कीर्तिनायकः ॥
कीर्तिः कीर्तिप्रदश्चैव समुद्रः श्रीपदः शिवः ॥ ३३ ॥

sannataḥ sadgatirbhaktimuktidaḥ kīrtināyakaḥ
kīrtiḥ kīrtipradaścaiva samudraḥ śrīpadaḥ śivaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भक्तोदयो भक्तगम्यो भक्तभाग्यप्रदायकः ॥
उदधिक्रमणो देवः संसारभयनाशकः ॥ ३४ ॥

bhaktodayo bhaktagamyo bhaktabhāgyapradāyakaḥ
udadhikramaṇo devaḥ saṃsārabhayanāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बलिबन्धनकृद्विश्वजेता विश्वप्रतिष्ठितः ॥
लंकारिः कालपुरुषो लंकेशगृहभञ्जनः ॥ ३५ ॥

balibandhanakṛdviśvajetā viśvapratiṣṭhitaḥ
laṃkāriḥ kālapuruṣo laṃkeśagṛhabhañjanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भूतावासो वासुदेवो वसुस्त्रिभुवनेश्वरः ॥
श्रीरामरूपः कृष्णस्तु लंकाप्रासादभञ्जकः ॥ ३६ ॥

bhūtāvāso vāsudevo vasustribhuvaneśvaraḥ
śrīrāmarūpaḥ kṛṣṇastu laṃkāprāsādabhañjakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कृष्णः कृष्णस्तुतः शांतः शांतिदो विश्वपावनः ॥
विश्वभोक्ताऽथ मारघ्नो ब्रह्मचारी जितेन्द्रियः ॥ ३७ ॥

kṛṣṇaḥ kṛṣṇastutaḥ śāṃtaḥ śāṃtido viśvapāvanaḥ
viśvabhoktā'tha māraghno brahmacārī jitendriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ऊर्ध्वगोलांगुली माली लांगूलाहतराक्षसः ॥
समीरतनुजो वीरो वीरमारो जयप्रदः ॥ ३८ ॥

ūrdhvagolāṃgulī mālī lāṃgūlāhatarākṣasaḥ
samīratanujo vīro vīramāro jayapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगन्मंगलदः पुण्यः पुण्यश्रवणकीर्तनः ॥
पुण्यकीर्तिः पुण्यगतिर्जगत्पावनपावनः ॥ ३९ ॥

jaganmaṃgaladaḥ puṇyaḥ puṇyaśravaṇakīrtanaḥ
puṇyakīrtiḥ puṇyagatirjagatpāvanapāvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवेशो जितमारोऽथ रामभक्तिविधायकः ॥
ध्याता ध्येयो भगः साक्षी चेता चैतन्यविग्रहः ॥ ४० ॥

deveśo jitamāro'tha rāmabhaktividhāyakaḥ
dhyātā dhyeyo bhagaḥ sākṣī cetā caitanyavigrahaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ज्ञानदः प्राणदः प्राणो जगत्प्राणसमीरणः ॥
विभीषणप्रियः शूरः पिप्पलायनसिद्धिदः ॥ ४१ ॥

jñānadaḥ prāṇadaḥ prāṇo jagatprāṇasamīraṇaḥ
vibhīṣaṇapriyaḥ śūraḥ pippalāyanasiddhidaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सिद्धिः सिद्धाश्रयः कालः कालभक्षकभञ्जनः ॥
लंकेशनिधनस्थायी लंकादाहक ईश्वरः ॥ ४२ ॥

siddhiḥ siddhāśrayaḥ kālaḥ kālabhakṣakabhañjanaḥ
laṃkeśanidhanasthāyī laṃkādāhaka īśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

चन्द्रसूर्याग्निनेत्रश्च कालाग्निः प्रलयांतकः ॥
कपिलः कपिशः पुण्यराशिर्द्वादशराशिगः ॥ ४३ ॥

candrasūryāgninetraśca kālāgniḥ pralayāṃtakaḥ
kapilaḥ kapiśaḥ puṇyarāśirdvādaśarāśigaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्वाश्रयोऽप्रमेयात्मा रेवत्यादिनिवारकः ॥
लक्ष्मणप्राणदाता च सीताजीवनहेतुकः ॥ ४४ ॥

sarvāśrayo'prameyātmā revatyādinivārakaḥ
lakṣmaṇaprāṇadātā ca sītājīvanahetukaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रामध्येयो हृषीकेशो विष्णुभक्तो जटी बलिः ॥
देवारिदर्पहा होता धाता कर्ता जगत्प्रभुः ॥ ४५ ॥

rāmadhyeyo hṛṣīkeśo viṣṇubhakto jaṭī baliḥ
devāridarpahā hotā dhātā kartā jagatprabhuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नगरग्रामपालश्च शुद्धो बुद्धो निरंतरः ॥
निरंजनो निर्विकल्पो गुणातीतो भयंकरः ॥ ४६ ॥

nagaragrāmapālaśca śuddho buddho niraṃtaraḥ
niraṃjano nirvikalpo guṇātīto bhayaṃkaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हनुमांश्च दुराराध्यस्तपःसाध्यो महेश्वरः ॥
जानकीघनशोकोत्थतापहर्ता परात्परः ॥ ४७ ॥

hanumāṃśca durārādhyastapaḥsādhyo maheśvaraḥ
jānakīghanaśokotthatāpahartā parātparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाङ्मयः सदसद्रूपकारणं प्रकृतेः परः ॥
भाग्यदो निर्मलो नेता पुच्छलंकाविदाहकः ॥ ४८ ॥

vāṅmayaḥ sadasadrūpakāraṇaṃ prakṛteḥ paraḥ
bhāgyado nirmalo netā pucchalaṃkāvidāhakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पुच्छबद्धयातुधानो यातुधानरिपुप्रियः ॥
छायापहारी भूतेशो लोकेशः सद्गतिप्रदः ॥ ४९ ॥

pucchabaddhayātudhāno yātudhānaripupriyaḥ
chāyāpahārī bhūteśo lokeśaḥ sadgatipradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

प्लवंगमेश्वरः क्रोधः क्रोधसंरक्तलोचनः ॥
सौम्यो गुरुः काव्यकर्ता भक्तानां च वरप्रदः ॥ ५० ॥

plavaṃgameśvaraḥ krodhaḥ krodhasaṃraktalocanaḥ
saumyo guruḥ kāvyakartā bhaktānāṃ ca varapradaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भक्तानुकम्पी विश्वेशः पुरुहूतः पुरन्दरः ॥
क्रोधहर्ता तापहर्ता भक्ताभयवरप्रदः ॥ ५१ ॥

bhaktānukampī viśveśaḥ puruhūtaḥ purandaraḥ
krodhahartā tāpahartā bhaktābhayavarapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अग्निर्विभावसुर्भानुर्यमो निर्ऋतिरेव च ॥
वरुणो वायुगतिमान् वायुः कुबेर ईश्वरः ॥ ५२ ॥

agnirvibhāvasurbhānuryamo nirṛtireva ca
varuṇo vāyugatimān vāyuḥ kubera īśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रविश्चन्द्रः कुजः सौम्यो गुरुः काव्यः शनैश्चरः ॥
राहुः केतुर्मरुद्धाता धर्ता हर्ता समीरजः ॥ ५३ ॥

raviścandraḥ kujaḥ saumyo guruḥ kāvyaḥ śanaiścaraḥ
rāhuḥ keturmaruddhātā dhartā hartā samīrajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मशकीकृतदेवारिर्दैत्यारिर्मधुसूदनः ॥
कामः कपिः कामपालः कपिलो विश्वजीवनः ॥ ५४ ॥

maśakīkṛtadevārirdaityārirmadhusūdanaḥ
kāmaḥ kapiḥ kāmapālaḥ kapilo viśvajīvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भागीरथीपदांभोजः सेतुबन्धविशारदः ॥
स्वाहा स्वधा हविः कव्यहव्यवाहप्रकाशकः ॥ ५५ ॥

bhāgīrathīpadāṃbhojaḥ setubandhaviśāradaḥ
svāhā svadhā haviḥ kavyahavyavāhaprakāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वप्रकाशो महावीरो लघुरमितविक्रमः ॥
भंजनो दानगतिमान् सद्गतिः पुरुषोत्तमः ॥ ५६ ॥

svaprakāśo mahāvīro laghuramitavikramaḥ
bhaṃjano dānagatimān sadgatiḥ puruṣottamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगदात्मा जगद्योनिर्जगदंतो ह्यनंतकः ॥
विपाप्मा निष्कलंकोऽथ महात्मा हृदयंक्रतिः ॥ ५७ ॥

jagadātmā jagadyonirjagadaṃto hyanaṃtakaḥ
vipāpmā niṣkalaṃko'tha mahātmā hṛdayaṃkratiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

खं वायुः पृथिवी रामो वह्निर्दिक्पाल एव च ॥
क्षेत्रज्ञः क्षेत्रहर्ता च पल्वलीकृतसागरः ॥ ५८ ॥

khaṃ vāyuḥ pṛthivī rāmo vahnirdikpāla eva ca
kṣetrajñaḥ kṣetrahartā ca palvalīkṛtasāgaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हिरण्मयः पुराणश्च खेचरो भूचरो मनुः ॥
हिरण्यगर्भः सूत्रात्मा राजराजो निशांपतिः ॥ ५९ ॥

hiraṇmayaḥ purāṇaśca khecaro bhūcaro manuḥ
hiraṇyagarbhaḥ sūtrātmā rājarājo niśāṃpatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वेदांतवेद्य उद्गीथो वेदवेदांगपारगः ॥
प्रतिग्रामस्थितिः सद्यःस्फूर्तिदाता गुणाकरः ॥ ६० ॥

vedāṃtavedya udgītho vedavedāṃgapāragaḥ
pratigrāmasthitiḥ sadyaḥsphūrtidātā guṇākaraḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नक्षत्रमाली भूतात्मा सुरभिः कल्पपादपः ॥
चिंतामणिर्गुणनिधिः प्रजाधारो ह्यनुत्तमः ॥ ६१ ॥

nakṣatramālī bhūtātmā surabhiḥ kalpapādapaḥ
ciṃtāmaṇirguṇanidhiḥ prajādhāro hyanuttamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पुण्यश्लोकः पुरारातिर्ज्योतिष्मान् शर्वरीपतिः ॥
किलिकिलिरावसंत्रस्तभूतप्रेतपिशाचकः ॥ ६२ ॥

puṇyaślokaḥ purārātirjyotiṣmān śarvarīpatiḥ
kilikilirāvasaṃtrastabhūtapretapiśācakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ऋणत्रयहरः सूक्ष्मः स्थूलः सर्वगतिः पुमान् ॥
अपस्मारहरः स्मर्ता श्रुतिर्गाथास्मृतिर्मनुः ॥ ६३ ॥

ṛṇatrayaharaḥ sūkṣmaḥ sthūlaḥ sarvagatiḥ pumān
apasmāraharaḥ smartā śrutirgāthāsmṛtirmanuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वर्गद्वारप्रजाद्वारमोक्षद्वारपतीश्वरः ॥
नादरूपः परं ब्रह्म ब्रह्म ब्रह्मपुरातनः ॥ ६४ ॥

svargadvāraprajādvāramokṣadvārapatīśvaraḥ
nādarūpaḥ paraṃ brahma brahma brahmapurātanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

एकोऽनेको जनः शुक्लः स्वयंज्योतिरनाकुलः ॥
ज्योतिर्ज्योतिरनादिश्च सात्त्विको राजसस्तमः ॥ ६५ ॥

eko'neko janaḥ śuklaḥ svayaṃjyotiranākulaḥ
jyotirjyotiranādiśca sāttviko rājasastamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

तमोहर्ता निरालम्बो निराहारो गुणाकरः ॥
गुणाश्रयो गुणमयो बृहत्कर्मा बृहद्यशाः ॥ ६६ ॥

tamohartā nirālambo nirāhāro guṇākaraḥ
guṇāśrayo guṇamayo bṛhatkarmā bṛhadyaśāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बृहद्धनुर्बृहत्पादो बृहन्मूर्धा बृहत्स्वनः ॥
बृहत्कायो बृहन्नासो बृहद्बाहुर्बृहत्तनुः ॥ ६७ ॥

bṛhaddhanurbṛhatpādo bṛhanmūrdhā bṛhatsvanaḥ
bṛhatkāyo bṛhannāso bṛhadbāhurbṛhattanuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बृहद्यत्नो बृहत्कामो बृहत्पुच्छो बृहत्करः ॥
बृहद्गतिर्बृहत्सेव्यो बृहल्लोकफलप्रदः ॥ ६८ ॥

bṛhadyatno bṛhatkāmo bṛhatpuccho bṛhatkaraḥ
bṛhadgatirbṛhatsevyo bṛhallokaphalapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बृहच्छक्तिर्बृहद्वाञ्छाफलदो बृहदीश्वरः ॥
बृहल्लोकनुतो द्रष्टा विद्यादाता जगद्गुरुः ॥ ६९ ॥

bṛhacchaktirbṛhadvāñchāphalado bṛhadīśvaraḥ
bṛhallokanuto draṣṭā vidyādātā jagadguruḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

देवाचार्यः सत्यवादी ब्रह्मवादी कलाधरः ॥
सप्तपातालगामी च मलयाचलसंश्रयः ॥ ७० ॥

devācāryaḥ satyavādī brahmavādī kalādharaḥ
saptapātālagāmī ca malayācalasaṃśrayaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

उत्तराशास्थितः श्रीदो दिव्यौषधिवशः खगः ॥
शाखामृगः कपीन्द्रोऽथ पुराणः प्राणचंचुरः ॥ ७१ ॥

uttarāśāsthitaḥ śrīdo divyauṣadhivaśaḥ khagaḥ
śākhāmṛgaḥ kapīndro'tha purāṇaḥ prāṇacaṃcuraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

चतुरो ब्राह्मणो योगी योगगम्यः परावरः ॥
अनादिनिधिदो व्यासो वैकुण्ठः पृथिवीपतिः ॥ ७२ ॥

caturo brāhmaṇo yogī yogagamyaḥ parāvaraḥ
anādinidhido vyāso vaikuṇṭhaḥ pṛthivīpatiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अपराजितो जितारातिः सदानन्दो गिरीशजः ॥
गोपाली गोपतिर्योद्धा कलिकालपरात्परः ॥ ७३ ॥

aparājito jitārātiḥ sadānando girīśajaḥ
gopālī gopatiryoddhā kalikālaparātparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मनोवेगी सदायोगी संसारभयनाशनः ॥
तत्त्वदाताऽथ तत्त्वज्ञस्तत्त्वं तत्त्वप्रकाशकः ॥ ७४ ॥

manovegī sadāyogī saṃsārabhayanāśanaḥ
tattvadātā'tha tattvajñastattvaṃ tattvaprakāśakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शुद्धो बुद्धो नित्ययुक्तो भक्तराजो जगद्रथः ॥
प्रलयोऽमितमायश्च मायातीतो विमत्सरः ॥ ७५ ॥

śuddho buddho nityayukto bhaktarājo jagadrathaḥ
pralayo'mitamāyaśca māyātīto vimatsaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मायाभर्जितरक्षाश्च मायानिर्मितविष्टपः ॥
मायाश्रयश्च निर्लेपो मायानिर्वर्तकः सुखम् ॥ ७६ ॥

māyābharjitarakṣāśca māyānirmitaviṣṭapaḥ
māyāśrayaśca nirlepo māyānirvartakaḥ sukham

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुखी सुखप्रदो नागो महेशकृतसंस्तवः ॥
महेश्वरः सत्यसंधः शरभः कलिपावनः ॥ ७७ ॥

sukhī sukhaprado nāgo maheśakṛtasaṃstavaḥ
maheśvaraḥ satyasaṃdhaḥ śarabhaḥ kalipāvanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रसो रसज्ञः संमानो रूपं चक्षुः श्रुती रवः ॥
घ्राणो गंधः स्पर्शनं च स्पर्शोऽहंकारमानगः ॥ ७८ ॥

raso rasajñaḥ saṃmāno rūpaṃ cakṣuḥ śrutī ravaḥ
ghrāṇo gaṃdhaḥ sparśanaṃ ca sparśo'haṃkāramānagaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नेतिनेतीतिगम्यश्च वैकुण्ठभजनप्रियः ॥
गिरीशो गिरिजाकांतो दुर्वासाः कविरंगिराः ॥ ७९ ॥

netinetītigamyaśca vaikuṇṭhabhajanapriyaḥ
girīśo girijākāṃto durvāsāḥ kaviraṃgirāḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

भृगुर्वसिष्ठश्च्यवनो नारदस्तुम्बुरुर्बलः ॥
विश्वक्षेत्रो विश्वबीजो विश्वनेत्रश्च विश्वपः ॥ ८० ॥

bhṛgurvasiṣṭhaścyavano nāradastumbururbalaḥ
viśvakṣetro viśvabījo viśvanetraśca viśvapaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

याजको यजमानश्च पावकः पितरस्तथा ॥
श्रद्धा बुद्धिः क्षमा तंत्रो मंत्रो मंत्रपिता सुरः ॥ ८१ ॥

yājako yajamānaśca pāvakaḥ pitarastathā
śraddhā buddhiḥ kṣamā taṃtro maṃtro maṃtrapitā suraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

राजेन्द्रो भूपती रुण्डमाली संसारसारथिः ॥
नित्यसम्पूर्णकामश्च भक्तकामधुगुत्तमः ॥ ८२ ॥

rājendro bhūpatī ruṇḍamālī saṃsārasārathiḥ
nityasampūrṇakāmaśca bhaktakāmadhuguttamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

गणपः केशवो भ्राता पिता माताऽथ मारुतिः ॥
सहस्रमूर्द्धा सहस्रास्यः सहस्राक्षः सहस्रपात् ॥ ८३ ॥

gaṇapaḥ keśavo bhrātā pitā mātā'tha mārutiḥ
sahasramūrddhā sahasrāsyaḥ sahasrākṣaḥ sahasrapāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कामजित्कामदहनः कामी कामफलप्रदः ॥
मुद्रापहारी रक्षोघ्नः क्षितिभारहरो बलः ॥ ८४ ॥

kāmajitkāmadahanaḥ kāmī kāmaphalapradaḥ
mudrāpahārī rakṣoghnaḥ kṣitibhāraharo balaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नखदंष्ट्रायुधो विष्णुभक्ताभयवरप्रदः ॥
दर्पहा दर्पदो दंष्ट्राशतमूर्तिरमूर्तिमान् ॥ ८५ ॥

nakhadaṃṣṭrāyudho viṣṇubhaktābhayavarapradaḥ
darpahā darpado daṃṣṭrāśatamūrtiramūrtimān

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महानिधिर्महाभागो महाभर्गो महर्द्धिदः ॥
महाकारो महायोगी महातेजा महाद्युतिः ॥ ८६ ॥

mahānidhirmahābhāgo mahābhargo maharddhidaḥ
mahākāro mahāyogī mahātejā mahādyutiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

महाकर्मा महानादो महामंत्रो महामतिः ॥
महागमो महोदारो महादेवात्मको विभुः ॥ ८७ ॥

mahākarmā mahānādo mahāmaṃtro mahāmatiḥ
mahāgamo mahodāro mahādevātmako vibhuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रुद्रकर्मा क्रतकर्मा रत्ननाभः कृतागमः ॥
अम्भोधिलंघनः सिंहः सत्यधर्मप्रमोदनः ॥ ८८ ॥

rudrakarmā kratakarmā ratnanābhaḥ kṛtāgamaḥ
ambhodhilaṃghanaḥ siṃhaḥ satyadharmapramodanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जितामित्रो जयः सोमो विजयो वायुवाहनः ॥
जीवो धाता सहस्रांशुर्मुकुन्दो भूरिदक्षिणः ॥ ८९ ॥

jitāmitro jayaḥ somo vijayo vāyuvāhanaḥ
jīvo dhātā sahasrāṃśurmukundo bhūridakṣiṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सिद्धार्थः सिद्धिदः सिद्धसंकल्पः सिद्धिहेतुकः ॥
सप्तपातालचरणः सप्तर्षिगणवंदितः ॥ ९० ॥

siddhārthaḥ siddhidaḥ siddhasaṃkalpaḥ siddhihetukaḥ
saptapātālacaraṇaḥ saptarṣigaṇavaṃditaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सप्ताब्धिलंघनो वीरः सप्तद्वीपोरुमण्डलः ॥
सप्तांगराज्यसुखदः सप्तमातृनिषेवितः ॥ ९१ ॥

saptābdhilaṃghano vīraḥ saptadvīporumaṇḍalaḥ
saptāṃgarājyasukhadaḥ saptamātṛniṣevitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सप्तस्वर्लोकमुकुटः सप्तहोत्रस्वराश्रयः ॥
सप्तच्छन्दोनिधिः सप्तच्छंदः सप्तजनाश्रयः ॥ ९२ ॥

saptasvarlokamukuṭaḥ saptahotrasvarāśrayaḥ
saptacchandonidhiḥ saptacchaṃdaḥ saptajanāśrayaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सप्तसामोपगीतश्च सप्तपातालसंश्रयः ॥
मेधादः कीर्तिदः शोकहारी दौर्भाग्यनाशनः ॥ ९३ ॥

saptasāmopagītaśca saptapātālasaṃśrayaḥ
medhādaḥ kīrtidaḥ śokahārī daurbhāgyanāśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्ववश्यकरो गर्भदोषहा पुत्रपौत्रदः ॥
प्रतिवादिमुखस्तंभो रुष्टचित्तप्रसादनः ॥ ९४ ॥

sarvavaśyakaro garbhadoṣahā putrapautradaḥ
prativādimukhastaṃbho ruṣṭacittaprasādanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पराभिचारशमनो दुःखहा बन्धमोक्षदः ॥
नवद्वारपुराधारो नवद्वारनिकेतनः ॥ ९५ ॥

parābhicāraśamano duḥkhahā bandhamokṣadaḥ
navadvārapurādhāro navadvāraniketanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नरनारायणस्तुल्यो नवनाथमहेश्वरः ॥
मेखली कवची खड्गी भ्राजिष्णुर्जिष्णुसारथिः ॥ ९६ ॥

naranārāyaṇastulyo navanāthamaheśvaraḥ
mekhalī kavacī khaḍgī bhrājiṣṇurjiṣṇusārathiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बहुयोजनविस्तीर्णपुच्छः पुच्छहतासुरः ॥
दुष्टग्रहनिहंता च पिशाचग्रहघातकः ॥ ९७ ॥

bahuyojanavistīrṇapucchaḥ pucchahatāsuraḥ
duṣṭagrahanihaṃtā ca piśācagrahaghātakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

बालग्रहविनाशी च धर्मनेता कृपाकरः ॥
उग्रकृत्य उग्रवेग उग्रनेत्रः शतक्रतुः ॥ ९८ ॥

bālagrahavināśī ca dharmanetā kṛpākaraḥ
ugrakṛtya ugravega ugranetraḥ śatakratuḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शतमन्युस्तुतः स्तुत्यः स्तुतिः स्तोता महाबलः ॥
समग्रगुणशाली च व्यग्रो रक्षोविनाशनः ॥ ९९ ॥

śatamanyustutaḥ stutyaḥ stutiḥ stotā mahābalaḥ
samagraguṇaśālī ca vyagro rakṣovināśanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रक्षोऽग्निदाहो ब्रह्मेशः श्रीधरो भक्तवत्सलः ॥
मेघनादो मेघरूपो मेघवृष्टिनिवारकः ॥ १०० ॥

rakṣo'gnidāho brahmeśaḥ śrīdharo bhaktavatsalaḥ
meghanādo megharūpo meghavṛṣṭinivārakaḥ, °°

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मेघजीवनहेतुश्च मेघश्यामः परात्मकः ॥
समीरतनयो योद्धा तत्त्वविद्याविशारदः ॥ १०१ ॥

meghajīvanahetuśca meghaśyāmaḥ parātmakaḥ
samīratanayo yoddhā tattvavidyāviśāradaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अमोघो मोघदृष्टिश्च दिष्टदोऽरिष्टनाशनः ॥
अर्थोऽनर्थापहारी च समर्थो रामसेवकः ॥ १०२ ॥

amogho moghadṛṣṭiśca diṣṭado'riṣṭanāśanaḥ
artho'narthāpahārī ca samartho rāmasevakaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अर्थिवन्द्योऽसुरारातिः पुण्डरीकाक्ष आत्मभूः ॥
संकर्षणो विशुद्धात्मा विद्याराशिः सुरेश्वरः ॥ १०३ ॥

arthivandyo surārātiḥ puṇḍarīkākṣa ātmabhūḥ
saṃkarṣaṇo viśuddhātmā vidyārāśiḥ sureśvaraḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अचलोद्धारको नित्यः सेतुकृद्रामसारथिः ॥
आनन्दः परमानन्दो मत्स्यः कूर्मो निधीशयः ॥ १०४ ॥

acaloddhārako nityaḥ setukṛdrāmasārathiḥ
ānandaḥ paramānando matsyaḥ kūrmo nidhīśayaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वाराहो नारसिंहश्च वामनो जमदग्निजः ॥
रामः कृष्णः शिवो बुद्धः कल्की रामश्च मोहनः ॥ १०५ ॥

vārāho nārasiṃhaśca vāmano jamadagnijaḥ
rāmaḥ kṛṣṇaḥ śivo buddhaḥ kalkī rāmaśca mohanaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नंदी शृंगी च चण्डी च गणेशो गणसेवितः ॥
कर्माध्यक्षः सुरारामो विश्रामो जगतीपतिः ॥ १०६ ॥

naṃdī śṛṃgī ca caṇḍī ca gaṇeśo gaṇasevitaḥ
karmādhyakṣaḥ surārāmo viśrāmo jagatīpatiḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जगन्नाथः कपीशश्च सर्वावासः सदाश्रयः ॥
सुग्रीवादिस्तुतो दांतः सर्वकर्मा प्लवंगमः ॥ १०७ ॥

jagannāthaḥ kapīśaśca sarvāvāsaḥ sadāśrayaḥ
sugrīvādistuto dāṃtaḥ sarvakarmā plavaṃgamaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नखदारितरक्षाश्च नखयुद्धविशारदः ॥
कुशलः सुधनः शेषो वासुकिस्तक्षकस्तथा ॥ १०८ ॥

nakhadāritarakṣāśca nakhayuddhaviśāradaḥ
kuśalaḥ sudhanaḥ śeṣo vāsukistakṣakastathā, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्वर्णवर्णो बलाढ्यश्च पुरजेताऽघनाशनः ॥
कैवल्यदीपः कैवल्यो गरुडः पन्नगो गुरुः ॥ १०९ ॥

svarṇavarṇo balāḍhyaśca purajetā'ghanāśanaḥ
kaivalyadīpaḥ kaivalyo garuḍaḥ pannago guruḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

क्लिक्लिरावहतारातिर्गर्वपर्वतभेदनः ॥
वज्रांगो वज्रवज्रश्च भक्तवज्रनिवारकः ॥ ११० ॥

kliklirāvahatārātirgarvaparvatabhedanaḥ
vajrāṃgo vajravajraśca bhaktavajranivārakaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नखायुधो मणिग्रीवो ज्वालामाली च भास्करः ॥
प्रौढप्रतापस्तपनो भक्ततापनिवारकः ॥ १११ ॥

nakhāyudho maṇigrīvo jvālāmālī ca bhāskaraḥ
prauḍhapratāpastapano bhaktatāpanivārakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

शरणं जीवनं भोक्ता नानाचेष्टोऽथ चंचलः ॥
स्वस्थस्त्वस्वास्थ्यहा दुःखशातनः पवनात्मजः ॥ ११२ ॥

śaraṇaṃ jīvanaṃ bhoktā nānāceṣṭo'tha caṃcalaḥ
svasthastvasvāsthyahā duḥkhaśātanaḥ pavanātmajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

पावनः पवनः कांतो भक्तागःसहनो बली ॥
मेघनादरिपुर्मेघनादसंहतराक्षसः ॥ ११३ ॥

pāvanaḥ pavanaḥ kāṃto bhaktāgaḥsahano balī
meghanādaripurmeghanādasaṃhatarākṣasaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

क्षरोऽक्षरो विनीतात्मा वानरेशः सतां गतिः ॥
श्रीकण्ठः शितिकण्ठश्च सहायोऽसहनायकः ॥ ११४ ॥

kṣaro'kṣaro vinītātmā vānareśaḥ satāṃ gatiḥ
śrīkaṇṭhaḥ śitikaṇṭhaśca sahāyo'sahanāyakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अस्थूलस्त्वनणुर्भर्गो दिव्यः संसृतिनाशनः ॥
अध्यात्मविद्यासारश्चाप्यध्यात्मकुशलः सुधीः ॥ ११५ ॥

asthūlastvanaṇurbhargo divyaḥ saṃsṛtināśanaḥ
adhyātmavidyāsāraścāpyadhyātmakuśalaḥ sudhīḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अकल्मषः सत्यहेतुः सत्यदः सत्यगोचरः ॥
सत्यगर्भः सत्यरूपः सत्यः सत्यपराक्रमः ॥ ११६ ॥

akalmaṣaḥ satyahetuḥ satyadaḥ satyagocaraḥ
satyagarbhaḥ satyarūpaḥ satyaḥ satyaparākramaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अंजनीप्राणलिंगश्च वायुवंशोद्भवः श्रुतिः ॥
भद्ररूपो रुद्ररूपः सुरूपश्चित्ररूपधृक् ॥ ११७ ॥

aṃjanīprāṇaliṃgaśca vāyuvaṃśodbhavaḥ śrutiḥ
bhadrarūpo rudrarūpaḥ surūpaścitrarūpadhṛk

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मैनाकवंदितः सूक्ष्मदर्शनो विजयोऽजयः ॥
क्रांतदिङ्मण्डलो रुद्रः प्रकटीकृतविक्रमः ॥ ११८ ॥

mainākavaṃditaḥ sūkṣmadarśano vijayo'jayaḥ
krāṃtadiṅmaṇḍalo rudraḥ prakaṭīkṛtavikramaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कंबुकण्ठः प्रसन्नात्मा ह्रस्वनासो वृकोदरः ॥
लंबोष्ठः कुण्डली चित्रमाली योगविदां वरः ॥ ११९ ॥

kaṃbukaṇṭhaḥ prasannātmā hrasvanāso vṛkodaraḥ
laṃboṣṭhaḥ kuṇḍalī citramālī yogavidāṃ varaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

विपश्चित्कविरानन्दविग्रहोऽनल्पशासनः ॥
फल्गुनीसूनुरव्यग्रो योगात्मा योगतत्परः ॥ १२० ॥

vipaścitkavirānandavigraho'nalpaśāsanaḥ
phalgunīsūnuravyagro yogātmā yogatatparaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

योगविद्योगकर्ता च योगयोनिर्दिगम्बरः ॥
अकारादिक्षकारांतवर्णनिर्मितविग्रहः ॥ १२१ ॥

yogavidyogakartā ca yogayonirdigambaraḥ
akārādikṣakārāṃtavarṇanirmitavigrahaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

उलूखलमुखः सिद्धसंस्तुतः प्रमथेश्वरः ॥
श्लिष्टजंघः श्लिष्टजानुः श्लिष्टपाणिः शिखाधरः ॥ १२२ ॥

ulūkhalamukhaḥ siddhasaṃstutaḥ pramatheśvaraḥ
śliṣṭajaṃghaḥ śliṣṭajānuḥ śliṣṭapāṇiḥ śikhādharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सुशर्माऽमितशर्मा च नारायणपरायणः ॥
जिष्णुर्भविष्णू रोचिष्णुर्ग्रसिष्णुः स्थाणुरेव च ॥ १२३ ॥

suśarmā'mitaśarmā ca nārāyaṇaparāyaṇaḥ
jiṣṇurbhaviṣṇū rociṣṇurgrasiṣṇuḥ sthāṇureva ca

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

हरिरुद्रानुकृद्वक्षकंपनो भूमिकंपनः ॥
गुणप्रवाहः सूत्रात्मा वीतरागस्तुतिप्रियः ॥ १२४ ॥

harirudrānukṛdvakṣakaṃpano bhūmikaṃpanaḥ
guṇapravāhaḥ sūtrātmā vītarāgastutipriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नागकन्याभयध्वंसी रुतुपर्णः कपालभृत् ॥
अनुकूलोऽक्षयोऽपायोऽनपायो वेदपारगः ॥ १२५ ॥

nāgakanyābhayadhvaṃsī rutuparṇaḥ kapālabhṛt
anukūlo'kṣayo'pāyo'napāyo vedapāragaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अक्षरः पुरुषो लोकनाथ ऋक्षप्रभुर्दृढः ॥
अष्टांगयोगफलभूः सत्यसंधः पुरुष्टुतः ॥ १२६ ॥

akṣaraḥ puruṣo lokanātha ṛkṣaprabhurdṛḍhaḥ
aṣṭāṃgayogaphalabhūḥ satyasaṃdhaḥ puruṣṭutaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्मशानस्थाननिलयः प्रेतविद्रावणक्षमः ॥
पंचाक्षरपरः पंचमातृको रंजनध्वजः ॥ १२७ ॥

śmaśānasthānanilayaḥ pretavidrāvaṇakṣamaḥ
paṃcākṣaraparaḥ paṃcamātṛko raṃjanadhvajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

योगिनीवृन्दवंद्यश्रीः शत्रुघ्नोऽनंतविक्रमः ॥
ब्रह्मचारीन्द्रियरिपुर्धृतदण्डो दशात्मकः ॥ १२८ ॥

yoginīvṛndavaṃdyaśrīḥ śatrughno'naṃtavikramaḥ
brahmacārīndriyaripurdhṛtadaṇḍo daśātmakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अप्रपंचः सदाकारः शूरसेनो विदारकः ॥
वृद्धः प्रमोद आनन्दः सप्तजिह्वपतिर्धरः ॥ १२९ ॥

aprapaṃcaḥ sadākāraḥ śūraseno vidārakaḥ
vṛddhaḥ pramoda ānandaḥ saptajihvapatirdharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

नवद्वारपुराधारः प्रत्यग्रः सामगायकः ॥
षट्चक्रधामा स्वर्लोकभयहृन्मानदोऽमदः ॥ १३० ॥

navadvārapurādhāraḥ pratyagraḥ sāmagāyakaḥ
ṣaṭcakradhāmā svarlokabhayahṛnmānado'madaḥ, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सर्ववश्यकरः शक्तिरनंतोऽनंतमंगलः ॥
अष्टमूर्तिर्नयोपेतो विरूपः सुरसुंदरः ॥ १३१ ॥

sarvavaśyakaraḥ śaktiranaṃto'naṃtamaṃgalaḥ
aṣṭamūrtirnayopeto virūpaḥ surasuṃdaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

धूमकेतुर्महाकेतुः सत्यकेतुर्महारथः ॥
नन्दिप्रियः स्वतंत्रश्च मेखली डमरुप्रियः ॥ १३२ ॥

dhūmaketurmahāketuḥ satyaketurmahārathaḥ
nandipriyaḥ svataṃtraśca mekhalī ḍamarupriyaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

लोहांगः सर्वविद्धन्वी खण्डलः शर्व ईश्वरः ॥
फलभुक् फलहस्तश्च सर्वकर्मफलप्रदः ॥ १३३ ॥

lohāṃgaḥ sarvaviddhanvī khaṇḍalaḥ śarva īśvaraḥ
phalabhuk phalahastaśca sarvakarmaphalapradaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

धर्माध्यक्षो धर्मफलो धर्मो धर्मप्रदोऽर्थदः ॥
पंचविंशतितत्त्वज्ञस्तारको ब्रह्मतत्परः ॥ १३४ ॥

dharmādhyakṣo dharmaphalo dharmo dharmaprado'rthadaḥ
paṃcaviṃśatitattvajñastārako brahmatatparaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्रिमार्गवसतिर्भीमः सर्वदुष्टनिवर्हणः ॥
ऊर्जस्वान्निष्कलः शूली मौलिर्गर्जन्निशाचरः ॥ १३५ ॥

trimārgavasatirbhīmaḥ sarvaduṣṭanivarhaṇaḥ
ūrjasvānniṣkalaḥ śūlī maulirgarjanniśācaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

रक्तांबरधरो रक्तो रक्तमालाविभूषणः ॥
वनमाली शुभांगश्च श्वेतः श्वेतांबरो युवा ॥ १३६ ॥

raktāṃbaradharo rakto raktamālāvibhūṣaṇaḥ
vanamālī śubhāṃgaśca śvetaḥ śvetāṃbaro yuvā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

जयोऽजयपरीवारः सहस्रवदनः कपिः ॥
शाकिनीडाकिनीयक्षरक्षोभूतप्रभंजकः ॥ १३७ ॥

jayo'jayaparīvāraḥ sahasravadanaḥ kapiḥ
śākinīḍākinīyakṣarakṣobhūtaprabhaṃjakaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सद्योजातः कामगतिर्ज्ञानमूर्तिर्यशस्करः ॥
शंभुतेजाः सार्वभौमो विष्णुभक्तः प्लवंगमः ॥ १३८ ॥

sadyojātaḥ kāmagatirjñānamūrtiryaśaskaraḥ
śaṃbhutejāḥ sārvabhaumo viṣṇubhaktaḥ plavaṃgamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

चतुर्नवतिमंत्रज्ञः पौलस्त्यबलदर्पहा ॥
सर्वलक्ष्मीप्रदः श्रीमानंगदप्रिय ईडितः ॥ १३९ ॥

caturnavatimaṃtrajñaḥ paulastyabaladarpahā
sarvalakṣmīpradaḥ śrīmānaṃgadapriya īḍitaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

स्मृतिबीजं सुरेशानः संसारभयनाशनः ॥
उत्तमः श्रीपरीवारः श्रितरुद्रश्च कामधुक् ॥ १४० ॥

smṛtibījaṃ sureśānaḥ saṃsārabhayanāśanaḥ
uttamaḥ śrīparīvāraḥ śritarudraśca kāmadhuk, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

सदागतिर्मातरिश्वा रामपादाब्जषट्पदः ॥
नीलप्रियो नीलवर्णो नीलवर्णप्रियः सुहृत् ॥

sadāgatirmātariśvā rāmapādābjaṣaṭpadaḥ
nīlapriyo nīlavarṇo nīlavarṇapriyaḥ suhṛt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

रामदूतो लोकबंधुरंतरात्मा मनोरमः ॥
श्रीरामध्यानकृद्वीरः सदा किंपुरुषस्तुतः ॥

rāmadūto lokabaṃdhuraṃtarātmā manoramaḥ
śrīrāmadhyānakṛdvīraḥ sadā kiṃpuruṣastutaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

रामकार्यांतरंगश्च शुद्धिर्गतिरनामयः ॥
पुण्यश्लोकः परानंदः परेशप्रियसारथिः ॥

rāmakāryāṃtaraṃgaśca śuddhirgatiranāmayaḥ
puṇyaślokaḥ parānaṃdaḥ pareśapriyasārathiḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

लोकस्वामी मुक्तिदाता सर्वकारणकारणः ॥
महाबलो महावीरः पारावारगतिर्गुरुः ॥

lokasvāmī muktidātā sarvakāraṇakāraṇaḥ
mahābalo mahāvīraḥ pārāvāragatirguruḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

तारको भगवांस्त्राता स्वस्तिदाता सुमंगलः ॥
समस्तलोकसाक्षी च समस्तसुरवंदितः ॥
सीतासमेतश्रीरामपादसेवाधुरंधरः ॥

tārako bhagavāṃstrātā svastidātā sumaṃgalaḥ
samastalokasākṣī ca samastasuravaṃditaḥ
sītāsametaśrīrāmapādasevādhuraṃdharaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

verse doubtful

वाल्मीकिरुवाच — वाल्मीकि ने कहा Vālmīki said

इति नाम्नां सहस्रेण स्तुतो रामेण वायुभूः ॥
उवाच तं प्रसन्नात्मा संधायात्मानमव्ययम् ॥ १४१ ॥

iti nāmnāṃ sahasreṇa stuto rāmeṇa vāyubhūḥ
uvāca taṃ prasannātmā saṃdhāyātmānamavyayam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीहनुमानुवाच — श्रीहनुमान् ने कहा Śrī Hanumān said

ध्यानास्पदमिदं ब्रह्म मत्पुरः समुपस्थितम् ॥
स्वामिन्कृपानिधे राम ज्ञातोऽसि कपिना मया ॥ १४२ ॥

dhyānāspadamidaṃ brahma matpuraḥ samupasthitam
svāminkṛpānidhe rāma jñāto'si kapinā mayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

त्वद्ध्याननिरता लोकाः किं मां जपसि सादरम् ॥
तवागमनहेतुश्च ज्ञातो ह्यत्र मयाऽनघ ॥ १४३ ॥

tvaddhyānaniratā lokāḥ kiṃ māṃ japasi sādaram
tavāgamanahetuśca jñāto hyatra mayā'nagha

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

कर्तव्यं मम किं राम तथा ब्रूहि च राघव ॥
इति प्रचोदितो रामः प्रहृष्टात्मेदमब्रवीत् ॥ १४४ ॥

kartavyaṃ mama kiṃ rāma tathā brūhi ca rāghava
iti pracodito rāmaḥ prahṛṣṭātmedamabravīt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

श्रीराम उवाच — श्रीराम ने कहा Śrī Rāma said

दुर्जयः खलु वैदेहीं गृहीत्वा कोऽपि निर्गतः ॥
हत्वा तं निर्घृणं वीरमानय त्वं कपीश्वर ॥ १४५ ॥

durjayaḥ khalu vaidehīṃ gṛhītvā ko'pi nirgataḥ
hatvā taṃ nirghṛṇaṃ vīramānaya tvaṃ kapīśvara

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

मम दास्यं कुरु सखे भव विश्वसुखंकरः ॥
तथा कृते त्वया वीर मम कार्यं भविष्यति ॥ १४६ ॥

mama dāsyaṃ kuru sakhe bhava viśvasukhaṃkaraḥ
tathā kṛte tvayā vīra mama kāryaṃ bhaviṣyati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ओमित्याज्ञां तु शिरसा गृहीत्वा स कपीश्वरः ॥
विधेयं विधिवत्तत्र चकार शिरसा स्वयम् ॥ १४७ ॥

omityājñāṃ tu śirasā gṛhītvā sa kapīśvaraḥ
vidheyaṃ vidhivattatra cakāra śirasā svayam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

इदं नाम्नां सहस्रं तु योऽधीते प्रत्यहं नरः ॥
दुःखौघो नश्यते तस्य सम्पत्तिर्वर्धतेऽचिरम् ॥ १४८ ॥

idaṃ nāmnāṃ sahasraṃ tu yo'dhīte pratyahaṃ naraḥ
duḥkhaugho naśyate tasya sampattirvardhate'ciram

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

वश्यं चतुर्विधं तस्य भवत्येव न संशयः ॥
राजानो राजपुत्राश्च राजकीयाश्च मंत्रिणः ॥
त्रिकालं पठनादस्य दृश्यंते च त्रिपक्षतः ॥ १४९ ॥

vaśyaṃ caturvidhaṃ tasya bhavatyeva na saṃśayaḥ
rājāno rājaputrāśca rājakīyāśca maṃtriṇaḥ
trikālaṃ paṭhanādasya dṛśyaṃte ca tripakṣataḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

line doubtful

अश्वत्थमूले जपतां नास्ति वैरिकृतं भयम् ॥
त्रिकालपठनात्तस्य सिद्धिः स्यात्करसंस्थिता ॥ १५० ॥

aśvatthamūle japatāṃ nāsti vairikṛtaṃ bhayam
trikālapaṭhanāttasya siddhiḥ syātkarasaṃsthitā, °

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

ब्राह्मे मुहूर्ते चोत्थाय प्रत्यहं यः पठेन्नरः ॥
ऐहिकामुष्मिकं सोऽपि लभते नात्र संशयः ॥ १५१ ॥

brāhme muhūrte cotthāya pratyahaṃ yaḥ paṭhennaraḥ
aihikāmuṣmikaṃ so'pi labhate nātra saṃśayaḥ

संग्रामे सन्निविष्टानां वैरिविद्रावणं परम् ॥
ज्वरापस्मारशमनं गुल्मादीनां निवारणम् ॥ १५२ ॥

saṃgrāme sanniviṣṭānāṃ vairividrāvaṇaṃ param
jvarāpasmāraśamanaṃ gulmādīnāṃ nivāraṇam

साम्राज्यसुखसंपत्तिदायकं जायते नृणाम् ॥
स्वर्गं मोक्षं समाप्नोति रामचन्द्रप्रसादतः ॥ १५३ ॥

sāmrājyasukhasaṃpattidāyakaṃ jāyate nṛṇām
svargaṃ mokṣaṃ samāpnoti rāmacandraprasādataḥ

य इदं पठते नित्यं श्रावयेद्वा समाहितः ॥
सर्वान्कामानवाप्नोति वायुपुत्रप्रसादतः ॥ १५४ ॥

ya idaṃ paṭhate nityaṃ śrāvayedvā samāhitaḥ
sarvānkāmānavāpnoti vāyuputraprasādataḥ