Ānanda Rāmāyaṇa · as given in the Mantra Mahārṇava

श्रीएकमुखहनुमत्कवचम्

Ekamukha Hanumat Kavacham (Ananda Ramayana) — The armour of one-faced Hanumān, given by Rāma

A kavaca is a spoken armour: each verse sets a guardian over one side or part of the body. This is the armour of Hanumān as one-faced, spoken by Rāma. The hymn first gives the dialogue between Pārvatī and Śiva, then twelve names of Hanuman and a verse of praise, then a meditation on his form, and then the armour itself: Hanumān as guard in the east, south, west, north, above and below, and then head to foot. The last verses say when and how to recite it, and that Rāma's own armour should be recited first. See also Kavach.

तत्रादौ एकमुखहनुमत्कवचप्रारम्भःThe beginning of the one-faced Hanumat kavaca

Verse o1

एकदा सुखमासीनं शंकरं लोकशंकरम् ॥
पप्रच्छ गिरिजा कांतं कर्पूरधवलं शिवम् ॥ १ ॥

ekadā sukhamāsīnaṃ śaṃkaraṃ lokaśaṃkaram
papraccha girijā kāṃtaṃ karpūradhavalaṃ śivam

एकदासुखम्आसीनम्शंकरम्लोक-शंकरम्पप्रच्छगिरिजाकांतम्कर्पूर-धवलम्शिवम्
हिन्दी अर्थ

एक बार गिरिजा ने सुख से बैठे, लोक का कल्याण करने वाले, कपूर जैसे उज्ज्वल अपने प्रिय शिव शंकर से पूछा।

English sense

Once the mountain-born Goddess asked her beloved Śiva, Śaṅkara who does good to the world, white as camphor, as he sat at ease.

पदार्थ · word by word
एकदा
onceएक बार
सुखम्
at easeसुख से
आसीनम्
seatedबैठे
शंकरम्
Śaṅkaraशंकर से
लोक-शंकरम्
who does good to the worldलोक का कल्याण करने वाले
पप्रच्छ
askedपूछा
गिरिजा
the mountain-born Goddessगिरिजा ने
कांतम्
her belovedअपने प्रिय
कर्पूर-धवलम्
white as camphorकपूर जैसे उज्ज्वल
शिवम्
Śivaशिव से

Verse o2

श्रीपार्वत्युवाच — श्रीपार्वती ने कहा Śrī Pārvatī said

भगवन्देवदेवेश लोकनाथ जगत्प्रभो ॥
शोकाकुलानां लोकानां केन रक्षा भवेद्ध्रुवम् ॥ २ ॥

bhagavandevadeveśa lokanātha jagatprabho
śokākulānāṃ lokānāṃ kena rakṣā bhaveddhruvam

भगवन्देव-देव-ईशलोक-नाथजगत्-प्रभोशोक-आकुलानाम्लोकानाम्केनरक्षाभवेत्ध्रुवम्
हिन्दी अर्थ

हे भगवन्, देवदेवेश, लोकनाथ, जगत्प्रभु — शोक से व्याकुल लोगों की निश्चित रक्षा किससे हो,

English sense

Lord, lord of the gods of gods, lord of the worlds, master of the universe — by what may people distressed by grief surely be protected,

पदार्थ · word by word
भगवन्
O Lordहे भगवन्
देव-देव-ईश
O lord of the gods of godsहे देवदेवेश
लोक-नाथ
O lord of the worldsहे लोकनाथ
जगत्-प्रभो
O master of the universeहे जगत्प्रभु
शोक-आकुलानाम्
distressed by griefशोक से व्याकुल
लोकानाम्
of peopleलोगों की
केन
by whatकिससे
रक्षा
protectionरक्षा
भवेत्
may there beहो
ध्रुवम्
surelyनिश्चित

Verse o3

संग्रामे संकटे घोरे भूतप्रेतादिके भये ॥
दुःखदावाग्निसंतप्तचेतसां दुःखभागिनाम् ॥ ३ ॥

saṃgrāme saṃkaṭe ghore bhūtapretādike bhaye
duḥkhadāvāgnisaṃtaptacetasāṃ duḥkhabhāginām

संग्रामेसंकटेघोरेभूत-प्रेत-आदिकेभयेदुःख-दावाग्नि-संतप्त-चेतसाम्दुःख-भागिनाम्
हिन्दी अर्थ

युद्ध में, घोर संकट में, भूत-प्रेत आदि के भय में — उन दुःख भोगने वालों की, जिनके मन दुःख की दावाग्नि से जले हैं?

English sense

in battle, in terrible danger, in fear of ghosts, spirits and the like — those who have sorrow for their share, whose minds are scorched by the forest-fire of sorrow?

पदार्थ · word by word
संग्रामे
in battleयुद्ध में
संकटे
in dangerसंकट में
घोरे
terribleघोर
भूत-प्रेत-आदिके
from ghosts, spirits and the likeभूत-प्रेत आदि के
भये
in fearभय में
दुःख-दावाग्नि-संतप्त-चेतसाम्
whose minds are scorched by the forest-fire of sorrowदुःख की दावाग्नि से जले मन वाले
दुःख-भागिनाम्
who have sorrow for their shareदुःख भोगने वालों की

Verse o4

श्रीमहादेव उवाच — श्रीमहादेव ने कहा Śrī Mahādeva said

शृणु देवि प्रवक्ष्यामि लोकानां हितकाम्यया ॥
विभीषणाय रामेण प्रेम्णा दत्तं च यत्पुरा ॥ ४ ॥

śṛṇu devi pravakṣyāmi lokānāṃ hitakāmyayā
vibhīṣaṇāya rāmeṇa premṇā dattaṃ ca yatpurā

शृणुदेविप्रवक्ष्यामिलोकानाम्हित-काम्ययाविभीषणायरामेणप्रेम्णादत्तम्चयत्पुरा
हिन्दी अर्थ

सुनो देवी, लोगों के हित की कामना से मैं वह कहूँगा जो पहले राम ने प्रेम से विभीषण को दिया —

English sense

Listen, Goddess, I shall tell, out of desire for the good of people, what Rāma of old gave with love to Vibhīṣaṇa —

पदार्थ · word by word
शृणु
listenसुनो
देवि
O Goddessहे देवी
प्रवक्ष्यामि
I shall tellमैं कहूँगा
लोकानाम्
of peopleलोगों के
हित-काम्यया
out of desire for the goodहित की कामना से
विभीषणाय
to Vibhīṣaṇaविभीषण को
रामेण
by Rāmaराम ने
प्रेम्णा
with loveप्रेम से
दत्तम्
givenदिया
च
andऔर
यत्
whichजो
पुरा
of oldपहले

Verse o5

कवचं कपिनाथस्य वायुपुत्रस्य धीमतः ॥
गुह्यं तत्ते प्रवक्ष्यामि विशेषाच्छृणु सुंदरि ॥ ५ ॥

kavacaṃ kapināthasya vāyuputrasya dhīmataḥ
guhyaṃ tatte pravakṣyāmi viśeṣācchṛṇu suṃdari

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o6

उद्यदादित्यसंकाशमुदारभुजविक्रमम् ॥
कंदर्पकोटिलावण्यं सर्वविद्याविशारदम् ॥ ६ ॥

udyadādityasaṃkāśamudārabhujavikramam
kaṃdarpakoṭilāvaṇyaṃ sarvavidyāviśāradam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o7

श्रीरामहृदयानन्दं भक्तकल्पमहीरुहम् ॥
अभयं वरदं दोर्भ्यां कलये मारुतात्मजम् ॥ ७ ॥

śrīrāmahṛdayānandaṃ bhaktakalpamahīruham
abhayaṃ varadaṃ dorbhyāṃ kalaye mārutātmajam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o8

हनूमानंजनीसूनुर्वायुपुत्रो महाबलः ॥
रामेष्टः फाल्गुनसखः पिंगाक्षोऽमितविक्रमः ॥ ८ ॥

hanūmānaṃjanīsūnurvāyuputro mahābalaḥ
rāmeṣṭaḥ phālgunasakhaḥ piṃgākṣo'mitavikramaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o9

उदधिक्रमणश्चैव सीताशोकविनाशनः ॥
लक्ष्मणप्राणदाता च दशग्रीवस्य दर्पहा ॥ ९ ॥

udadhikramaṇaścaiva sītāśokavināśanaḥ
lakṣmaṇaprāṇadātā ca daśagrīvasya darpahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o10

एवं द्वादश नामानि कपींद्रस्य महात्मनः ॥
स्वापकाले प्रबोधे च यात्राकाले च यः पठेत् ॥ १० ॥

evaṃ dvādaśa nāmāni kapīṃdrasya mahātmanaḥ
svāpakāle prabodhe ca yātrākāle ca yaḥ paṭhet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o11

तस्य सर्वं भयं नास्ति रणे च विजयी भवेत् ॥
राजद्वारे गह्वरे च भयं नास्ति कदाचन ॥ ११ ॥

tasya sarvaṃ bhayaṃ nāsti raṇe ca vijayī bhavet
rājadvāre gahvare ca bhayaṃ nāsti kadācana

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse o12

उल्लंघ्य सिंधोः सलिलं सलीलं यः शोकवह्निं जनकात्मजायाः ॥
आदाय तेनैव ददाह लंकां नमामि तं प्रांजलिरांजनेयम् ॥ १२ ॥

ullaṃghya siṃdhoḥ salilaṃ salīlaṃ yaḥ śokavahniṃ janakātmajāyāḥ
ādāya tenaiva dadāha laṃkāṃ namāmi taṃ prāṃjalirāṃjaneyam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

अथ ध्यानम्The meditation

Verse dh1

ध्यायेद्बालदिवाकरद्युतिनिभं देवारिदर्पापहं देवेंद्रप्रमुखं प्रशस्तयशसं देदीप्यमानं रुचा ॥
सुग्रीवादिसमस्तवानरयुतं सुव्यक्ततत्त्वप्रियं संरक्तारुणलोचनं पवनजं पीतांबरालंकृतम् ॥ १ ॥

dhyāyedbāladivākaradyutinibhaṃ devāridarpāpahaṃ deveṃdrapramukhaṃ praśastayaśasaṃ dedīpyamānaṃ rucā
sugrīvādisamastavānarayutaṃ suvyaktatattvapriyaṃ saṃraktāruṇalocanaṃ pavanajaṃ pītāṃbarālaṃkṛtam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse dh2

उद्यन्मार्तंडकोटिप्रकटरुचियुतं चारुवीरासनस्थं मौंजीयज्ञोपवीताभरणरुचिशिखं शोभितं कुण्डलांकम् ॥
भक्तानामिष्टदं तं प्रणतमुनिजनं वेदनादप्रमोदं ध्यायेद्देवं विधेयं प्लवगकुलपतिं गोष्पदीभूतवार्धिम् ॥ २ ॥

udyanmārtaṃḍakoṭiprakaṭaruciyutaṃ cāruvīrāsanasthaṃ mauṃjīyajñopavītābharaṇaruciśikhaṃ śobhitaṃ kuṇḍalāṃkam
bhaktānāmiṣṭadaṃ taṃ praṇatamunijanaṃ vedanādapramodaṃ dhyāyeddevaṃ vidheyaṃ plavagakulapatiṃ goṣpadībhūtavārdhim

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse dh3

वज्रांगं पिंगकेशाढ्यं स्वर्णकुंडलमंडितम् ॥
निगूढमुपसंगम्य पारावारपराक्रमम् ॥ ३ ॥

vajrāṃgaṃ piṃgakeśāḍhyaṃ svarṇakuṃḍalamaṃḍitam
nigūḍhamupasaṃgamya pārāvāraparākramam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse dh4

स्फटिकाभं स्वर्णकांतिं द्विभुजं च कृतांजलिम् ॥
कुंडलद्वयसंशोभिमुखांभोजं हरिं भजे ॥ ४ ॥

sphaṭikābhaṃ svarṇakāṃtiṃ dvibhujaṃ ca kṛtāṃjalim
kuṃḍaladvayasaṃśobhimukhāṃbhojaṃ hariṃ bhaje

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse dh5

सव्यहस्ते गदायुक्तं वामहस्तकमंडलुम् ॥
उद्यद्दक्षिणदोर्दंडं हनूमंतं विचिंतयेत् ॥ ५ ॥

savyahaste gadāyuktaṃ vāmahastakamaṃḍalum
udyaddakṣiṇadordaṃḍaṃ hanūmaṃtaṃ viciṃtayet,

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 1

श्रीरामचन्द्र उवाच — श्रीरामचन्द्र ने कहा Śrī Rāmacandra said

हनूमान् पूर्वतः पातु दक्षिणे पवनात्मजः ॥
पातु प्रतीच्यां रक्षोघ्नः पातु सागरपारगः ॥ १ ॥

hanūmān pūrvataḥ pātu dakṣiṇe pavanātmajaḥ
pātu pratīcyāṃ rakṣoghnaḥ pātu sāgarapāragaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 2

उदीच्यामूर्ध्वगः पातु केसरीप्रियनन्दनः ॥
अधस्तु विष्णुभक्तश्च पातु मध्यं तु पावनिः ॥ २ ॥

udīcyāmūrdhvagaḥ pātu kesarīpriyanandanaḥ
adhastu viṣṇubhaktaśca pātu madhyaṃ tu pāvaniḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 3

लंकाविदाहकः पातु सर्वापद्भ्यो निरंतरम् ॥
सुग्रीवसचिवः पातु मस्तकं वायुनन्दनः ॥ ३ ॥

laṃkāvidāhakaḥ pātu sarvāpadbhyo niraṃtaram
sugrīvasacivaḥ pātu mastakaṃ vāyunandanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 4

भालं पातु महावीरो भ्रुवोर्मध्ये निरंतरम् ॥
नेत्रे छायापहारी च पावनः प्लवगेश्वरः ॥ ४ ॥

bhālaṃ pātu mahāvīro bhruvormadhye niraṃtaram
netre chāyāpahārī ca pāvanaḥ plavageśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 5

कपोले कर्णमूले च पातु श्रीरामकिंकरः ॥
नासाग्रमंजनीसूनुः पातु वक्त्रं हरीश्वरः ॥ ५ ॥

kapole karṇamūle ca pātu śrīrāmakiṃkaraḥ
nāsāgramaṃjanīsūnuḥ pātu vaktraṃ harīśvaraḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

वाचं रुद्रप्रियः पातु जिह्वां पिंगललोचनः ॥
पातु देवः फाल्गुनेष्टश्चुबुकं दैत्यदर्पहा ॥ ६ ॥

vācaṃ rudrapriyaḥ pātu jihvāṃ piṃgalalocanaḥ
pātu devaḥ phālguneṣṭaścubukaṃ daityadarpahā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

पातु कंठं च दैत्यारिः स्कंधौ पातु सुरार्चितः ॥
भुजौ पातु महातेजा करौ च चरणायुधः ॥ ७ ॥

pātu kaṃṭhaṃ ca daityāriḥ skaṃdhau pātu surārcitaḥ
bhujau pātu mahātejā karau ca caraṇāyudhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

नखान्नखायुधः पातु कुक्षौ पातु कपीश्वरः ॥
वक्षो मुद्रापहारी च पातु पार्श्वे भुजायुधः ॥ ८ ॥

nakhānnakhāyudhaḥ pātu kukṣau pātu kapīśvaraḥ
vakṣo mudrāpahārī ca pātu pārśve bhujāyudhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

लंकाविभंजनः पातु पृष्ठदेशे निरंतरम् ॥
नाभिं च रामदूतस्तु कटिं पात्वनिलात्मजः ॥ ९ ॥

laṃkāvibhaṃjanaḥ pātu pṛṣṭhadeśe niraṃtaram
nābhiṃ ca rāmadūtastu kaṭiṃ pātvanilātmajaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

गुह्यं पातु महाप्राज्ञो लिंगं पातु शिवप्रियः ॥
ऊरू च जानुनी पातु लंकाप्रासादभंजनः ॥ १० ॥

guhyaṃ pātu mahāprājño liṃgaṃ pātu śivapriyaḥ
ūrū ca jānunī pātu laṃkāprāsādabhaṃjanaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

जंघे पातु कपिश्रेष्ठो गुल्फौ पातु महाबलः ॥
अचलोद्धारकः पातु पादौ भास्करसन्निभः ॥ ११ ॥

jaṃghe pātu kapiśreṣṭho gulphau pātu mahābalaḥ
acaloddhārakaḥ pātu pādau bhāskarasannibhaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

अंगान्यमितसत्त्वाढ्यः पातु पादांगुलीस्तथा ॥
सर्वांगानि महाशूरः पातु रोमाणि चात्मवित् ॥ १२ ॥

aṃgānyamitasattvāḍhyaḥ pātu pādāṃgulīstathā
sarvāṃgāni mahāśūraḥ pātu romāṇi cātmavit

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

हनुमत्कवचं यस्तु पठेद्विद्वान्विचक्षणः ॥
स एव पुरुषश्रेष्ठो भुक्तिं मुक्तिं च विंदति ॥ १३ ॥

hanumatkavacaṃ yastu paṭhedvidvānvicakṣaṇaḥ
sa eva puruṣaśreṣṭho bhuktiṃ muktiṃ ca viṃdati

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

त्रिकालमेककालं वा पठेन्मासत्रयं नरः ॥
सर्वान् रिपून्क्षणाज्जित्वा स पुमान् श्रियमाप्नुयात् ॥ १४ ॥

trikālamekakālaṃ vā paṭhenmāsatrayaṃ naraḥ
sarvān ripūnkṣaṇājjitvā sa pumān śriyamāpnuyāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

मध्यरात्रे जले स्थित्वा सप्तवारं पठेद्यदि ॥
क्षयापस्मारकुष्ठादितापत्रयनिवारणः ॥ १५ ॥

madhyarātre jale sthitvā saptavāraṃ paṭhedyadi
kṣayāpasmārakuṣṭhāditāpatrayanivāraṇaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

अश्वत्थमूलेऽर्कवारे स्थित्वा पठति यः पुमान् ॥
अचलां श्रियमाप्नोति संग्रामे विजयं तथा ॥ १६ ॥

aśvatthamūle'rkavāre sthitvā paṭhati yaḥ pumān
acalāṃ śriyamāpnoti saṃgrāme vijayaṃ tathā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

बुद्धिर्बलं यशो धैर्यं निर्भयत्वमरोगता ॥
सुदार्ढ्यं वाक्स्फुरत्वं च हनुमत्स्मरणाद्भवेत् ॥ १७ ॥

buddhirbalaṃ yaśo dhairyaṃ nirbhayatvamarogatā
sudārḍhyaṃ vāksphuratvaṃ ca hanumatsmaraṇādbhavet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

मारणं वैरिणां सद्यः शरणं सर्वसंपदाम् ॥
शोकस्य हरणे दक्षं वंदे तं रणदारुणम् ॥ १८ ॥

māraṇaṃ vairiṇāṃ sadyaḥ śaraṇaṃ sarvasaṃpadām
śokasya haraṇe dakṣaṃ vaṃde taṃ raṇadāruṇam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

लिखित्वा पूजयेद्यस्तु सर्वत्र विजयी भवेत् ॥
यः करे धारयेन्नित्यं स पुमाञ्छ्रियमाप्नुयात् ॥ १९ ॥

likhitvā pūjayedyastu sarvatra vijayī bhavet
yaḥ kare dhārayennityaṃ sa pumāñchriyamāpnuyāt

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

स्थित्वा तु बंधने यस्तु जपं कारयति द्विजैः ॥
तत्क्षणान्मुक्तिमाप्नोति निगडात्तु तथैव च ॥ २० ॥

sthitvā tu baṃdhane yastu japaṃ kārayati dvijaiḥ
tatkṣaṇānmuktimāpnoti nigaḍāttu tathaiva ca

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

य इदं प्रातरुत्थाय पठेच्च कवचं सदा ॥
आयुरारोग्यसंतानैस्तस्य स्तव्यः स्तवो भवेत् ॥ २१ ॥

ya idaṃ prātarutthāya paṭhecca kavacaṃ sadā
āyurārogyasaṃtānaistasya stavyaḥ stavo bhavet

यःइदम्प्रातःउत्थायपठेत्चकवचम्सदाआयुः-आरोग्य-संतानैःतस्यस्तव्यःस्तवःभवेत्
हिन्दी अर्थ

जो प्रातः उठकर सदा यह कवच पढ़ता है, उसके लिए यह स्तव आयु, आरोग्य और सन्तान से स्तुत्य सिद्ध होता है।

English sense

He who rises in the morning and always recites this armour — for him the hymn proves praiseworthy through long life, health and offspring.

पदार्थ · word by word
यः
whoजो
इदम्
thisयह
प्रातः
in the morningप्रातः
उत्थाय
having risenउठकर
पठेत्
recitesपढ़े
च
andऔर
कवचम्
the armourकवच
सदा
alwaysसदा
आयुः-आरोग्य-संतानैः
with long life, health and offspringआयु, आरोग्य और सन्तान से
तस्य
for himउसके लिए
स्तव्यः
praiseworthyस्तुत्य
स्तवः
the hymnस्तव
भवेत्
becomesहोता है

Verse 22

इदं पूर्वं पठित्वा तु रामस्य कवचं ततः ॥
पठनीयं नरैर्भक्त्या नैकमेव पठेत्कदा ॥ २२ ॥

idaṃ pūrvaṃ paṭhitvā tu rāmasya kavacaṃ tataḥ
paṭhanīyaṃ narairbhaktyā naikameva paṭhetkadā

इदम्पूर्वम्पठित्वातुरामस्यकवचम्ततःपठनीयम्नरैःभक्त्यानएकम्एवपठेत्कदा
हिन्दी अर्थ

पहले यह पढ़कर मनुष्य फिर भक्ति से राम का कवच पढ़ें; कभी केवल एक ही न पढ़े।

English sense

Having first recited this, men should then recite the armour of Rāma with devotion; one should never recite only one.

पदार्थ · word by word
इदम्
thisयह
पूर्वम्
firstपहले
पठित्वा
having recitedपढ़कर
तु
indeedतो
रामस्य
of Rāmaराम का
कवचम्
the armourकवच
ततः
thenफिर
पठनीयम्
is to be recitedपढ़ना चाहिए
नरैः
by menमनुष्यों द्वारा
भक्त्या
with devotionभक्ति से
न
notनहीं
एकम्
oneएक
एव
onlyही
पठेत्
one should reciteपढ़े
कदा
everकभी

Verse 23

हनुमत्कवचं चात्र श्रीरामकवचं विना ॥
ये पठंति नराश्चात्र पठनं तद्वृथा भवेत् ॥ २३ ॥

hanumatkavacaṃ cātra śrīrāmakavacaṃ vinā
ye paṭhaṃti narāścātra paṭhanaṃ tadvṛthā bhavet

हनुमत्-कवचम्चअत्रश्री-राम-कवचम्विनायेपठंतिनराःचअत्रपठनम्तत्वृथाभवेत्
हिन्दी अर्थ

जो मनुष्य यहाँ श्रीराम-कवच के बिना हनुमत्-कवच पढ़ते हैं, उनका वह पाठ व्यर्थ होता है।

English sense

Men who recite the armour of Hanumat here without the armour of Śrī Rāma — that recitation of theirs is in vain.

पदार्थ · word by word
हनुमत्-कवचम्
the armour of Hanumatहनुमत्-कवच
च
andऔर
अत्र
hereयहाँ
श्री-राम-कवचम्
the armour of Śrī Rāmaश्रीराम-कवच
विना
withoutबिना
ये
whoजो
पठंति
reciteपढ़ते हैं
नराः
menमनुष्य
च
andऔर
अत्र
hereयहाँ
पठनम्
the recitationपाठ
तत्
thatवह
वृथा
in vainव्यर्थ
भवेत्
becomesहोता है

Verse 24

तस्मात्सर्वैः पठनीयं सर्वदा कवचद्वयम् ॥
रामस्य वायुपुत्रस्य सद्भक्तैश्च विशेषतः ॥ २४ ॥

tasmātsarvaiḥ paṭhanīyaṃ sarvadā kavacadvayam
rāmasya vāyuputrasya sadbhaktaiśca viśeṣataḥ

तस्मात्सर्वैःपठनीयम्सर्वदाकवच-द्वयम्रामस्यवायु-पुत्रस्यसत्-भक्तैःचविशेषतः
हिन्दी अर्थ

इसलिए राम और वायुपुत्र के दोनों कवच सबको सदा पढ़ने चाहिए, और सद्भक्तों को विशेष रूप से।

English sense

Therefore the two armours, of Rāma and of the son of the Wind, are always to be recited by all, and especially by true devotees.

पदार्थ · word by word
तस्मात्
thereforeइसलिए
सर्वैः
by allसबको
पठनीयम्
is to be recitedपढ़ना चाहिए
सर्वदा
alwaysसदा
कवच-द्वयम्
the two armoursदोनों कवच
रामस्य
of Rāmaराम का
वायु-पुत्रस्य
of the son of the Windवायुपुत्र का
सत्-भक्तैः
by true devoteesसद्भक्तों द्वारा
च
andऔर
विशेषतः
especiallyविशेष रूप से
इति श्रीमदानन्दरामायणे श्रीरामकृतैकमुखहनुमत्कवचं समाप्तम् ॥ १ ॥

Terms on this page

Hanuman हनुमान The monkey-god devotee of Rama, widely worshipped for strength, courage, and protection from black magic and negative influences.
Kavach कवच A protective text or armor recited for a deity's shielding power — such as the Durga Kavach or Hanuman Kavach.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras