Śaiva stotra · Padma Purāṇa

चन्द्रशेखराष्टकम्

Chandrashekhara Ashtakam — Eight verses of Mārkaṇḍeya against the fear of death

The hymn of the boy who would not die. Death came for Mārkaṇḍeya on the day fixed for him; he held on to the Shivling, and Shiva rose out of it and kicked Death away. Each of the eight verses gathers a handful of Śiva's deeds and ends on the same defiant line: candraśekharam āśraye, mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ.

ध्रुवपदम्Refrain

Verse r

rr

चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर पाहि माम् ।
चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर चन्द्रशेखर रक्ष माम् ॥

candraśekhara candraśekhara candraśekhara pāhi mām |
candraśekhara candraśekhara candraśekhara rakṣa mām ||

चन्द्रशेखरपाहिमाम्रक्ष
हिन्दी अर्थ

हे चन्द्रशेखर, हे चन्द्रशेखर, हे चन्द्रशेखर, मेरी रक्षा कीजिए। हे चन्द्रशेखर, हे चन्द्रशेखर, हे चन्द्रशेखर, मुझे बचाइए।

English sense

Moon-crested one, moon-crested one, moon-crested one, look after me. Moon-crested one, moon-crested one, moon-crested one, protect me.

पदार्थ · word by word
चन्द्रशेखर
moon-crested oneहे चन्द्रशेखर
पाहि
look afterरक्षा कीजिए
माम्
meमेरी
रक्ष
protectबचाइए

Verse 1

रत्नसानुशरासनं रजताद्रिशृङ्गनिकेतनं
शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरमच्युतानलसायकम् ।
क्षिप्रदग्धपुरत्रयं त्रिदशालयैरभिवन्दितं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ १॥

ratnasānuśarāsanaṃ rajatādriśṛṅganiketanaṃ
śiñjinīkṛtapannageśvaram acyutānalasāyakam |
kṣipradagdhapuratrayaṃ tridaśālayair abhivanditaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

रत्नसानुशरासनम्रजताद्रिशृङ्गनिकेतनम्शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरम्अच्युतानलसायकम्क्षिप्रदग्धपुरत्रयम्त्रिदशालयैःअभिवन्दितम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

रत्नमय शिखर जिनका धनुष है, जो रजतगिरि के शिखर पर रहते हैं, नागराज जिनकी प्रत्यंचा और अच्युत तथा अग्नि जिनका बाण हैं, जिन्होंने तीनों पुर शीघ्र जलाए और देवता जिनकी वन्दना करते हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

His bow is the jewelled peak; he dwells on the peak of the silver mountain; the lord of snakes is his bowstring, Acyuta and Fire his arrow. He swiftly burned the three cities, and the gods salute him. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
रत्नसानुशरासनम्
his bow is the jewelled peakरत्नमय शिखर जिनका धनुष है
रजताद्रिशृङ्गनिकेतनम्
he dwells on the peak of the silver mountainरजतगिरि के शिखर पर रहते हैं
शिञ्जिनीकृतपन्नगेश्वरम्
the lord of snakes is his bowstringनागराज जिनकी प्रत्यंचा
अच्युतानलसायकम्
Acyuta and Fire his arrowअच्युत तथा अग्नि जिनका बाण
क्षिप्रदग्धपुरत्रयम्
swiftly burned the three citiesतीनों पुर शीघ्र जलाए
त्रिदशालयैः
the godsदेवता
अभिवन्दितम्
saluteवन्दना करते हैं
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 2

पञ्चपादपपुष्पगन्धिपदाम्बुजद्वयशोभितं
भाललोचनजातपावकदग्धमन्मथविग्रहम् ।
भस्मदिग्धकलेवरं भवनाशनं भवमव्ययं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ २॥

pañcapādapapuṣpagandhipadāmbujadvayaśobhitaṃ
bhālalocanajātapāvakadagdhamanmathavigraham |
bhasmadigdhakalevaraṃ bhavanāśanaṃ bhavam avyayaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

पञ्चपादपपुष्पगन्धिपदाम्बुजद्वयशोभितम्भाललोचनजातपावकदग्धमन्मथविग्रहम्भस्मदिग्धकलेवरम्भवनाशनम्भवम्अव्ययम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जिनके दोनों चरणकमल पाँच दिव्य वृक्षों के फूलों से सुगन्धित हैं, जिन्होंने ललाट-नेत्र की अग्नि से कामदेव का शरीर जलाया, जिनका शरीर भस्म से लिप्त है, जो संसार का नाश करने वाले अविनाशी भव हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

His two lotus feet are fragrant with the flowers of the five heavenly trees. He burned Manmatha's body with fire born of his forehead eye. His body is smeared with ash; he ends worldly existence; he is Bhava, imperishable. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
पञ्चपादपपुष्पगन्धिपदाम्बुजद्वयशोभितम्
two lotus feet fragrant with the flowers of the five heavenly treesपाँच दिव्य वृक्षों के फूलों से सुगन्धित दोनों चरणकमल
भाललोचनजातपावकदग्धमन्मथविग्रहम्
burned Manmatha's body with fire born of his forehead eyeललाट-नेत्र की अग्नि से कामदेव का शरीर जलाया
भस्मदिग्धकलेवरम्
his body is smeared with ashशरीर भस्म से लिप्त
भवनाशनम्
ends worldly existenceसंसार का नाश करने वाले
भवम्
Bhavaभव
अव्ययम्
imperishableअविनाशी
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 3

मत्तवारणमुख्यचर्मकृतोत्तरीयमनोहरं
पङ्कजासनपद्मलोचनपूजिताङ्घ्रिसरोरुहम् ।
देवसिन्धुतरङ्गशीकरसिक्तशीतजटाधरं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ३॥

mattavāraṇamukhyacarmakṛtottarīyamanoharaṃ
paṅkajāsanapadmalocanapūjitāṅghrisaroruham |
devasindhutaraṅgaśīkarasiktaśītajaṭādharaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

मत्तवारणमुख्यचर्मकृतोत्तरीयमनोहरम्पङ्कजासनपद्मलोचनपूजिताङ्घ्रिसरोरुहम्देवसिन्धुतरङ्गशीकरसिक्तशीतजटाधरम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जो मतवाले श्रेष्ठ हाथी की खाल के उत्तरीय से मनोहर हैं, जिनके चरणकमल ब्रह्मा और विष्णु पूजते हैं, जो देवनदी की लहरों की फुहारों से भीगी शीतल जटाएँ धारण करते हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

He is charming in an upper cloth made from the hide of a great rutting elephant. The lotus-seated one and the lotus-eyed one worship his lotus feet. He wears cool matted locks wet with the spray of the waves of the heavenly river. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

Variant reading देवसिन्धुतरङ्गिणीकरसिक्त… (“wet by the spray of the heavenly river”) for देवसिन्धुतरङ्गशीकरसिक्त….
पदार्थ · word by word
मत्तवारणमुख्यचर्मकृतोत्तरीयमनोहरम्
charming in an upper cloth made from the hide of a great rutting elephantमतवाले श्रेष्ठ हाथी की खाल के उत्तरीय से मनोहर
पङ्कजासनपद्मलोचनपूजिताङ्घ्रिसरोरुहम्
the lotus-seated one and the lotus-eyed one worship his lotus feetचरणकमल ब्रह्मा और विष्णु पूजते हैं
देवसिन्धुतरङ्गशीकरसिक्तशीतजटाधरम्
wears cool matted locks wet with the spray of the waves of the heavenly riverदेवनदी की लहरों की फुहारों से भीगी शीतल जटाएँ धारण करते हैं
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 4

कुण्डलीकृतकुण्डलीश्वरकुण्डलं वृषवाहनं
नारदादिमुनीश्वरस्तुतवैभवं भुवनेश्वरम् ।
अन्धकान्तकमाश्रितामरपादपं शमनान्तकं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ४॥

kuṇḍalīkṛtakuṇḍalīśvarakuṇḍalaṃ vṛṣavāhanaṃ
nāradādimunīśvarastutavaibhavaṃ bhuvaneśvaram |
andhakāntakam āśritāmarapādapaṃ śamanāntakaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

कुण्डलीकृतकुण्डलीश्वरकुण्डलम्वृषवाहनम्नारदादिमुनीश्वरस्तुतवैभवम्भुवनेश्वरम्अन्धकान्तकम्आश्रितामरपादपम्शमनान्तकम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

कुण्डली मारे नागराज जिनका कुण्डल है, जो वृषवाहन हैं, नारद आदि मुनीश्वर जिनके वैभव की स्तुति करते हैं, जो भुवनेश्वर, अन्धक के संहारक, आश्रितों के कल्पवृक्ष और यम के भी अन्तक हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

His earring is the coiled lord of serpents; he rides the bull; Nārada and other great sages praise his glory; he is lord of the worlds. He slew Andhaka, is a wishing tree to those who seek him, and ends Yama himself. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
कुण्डलीकृतकुण्डलीश्वरकुण्डलम्
his earring is the coiled lord of serpentsकुण्डली मारे नागराज जिनका कुण्डल
वृषवाहनम्
rides the bullवृषवाहन
नारदादिमुनीश्वरस्तुतवैभवम्
Nārada and other great sages praise his gloryनारद आदि मुनीश्वर जिनके वैभव की स्तुति करते हैं
भुवनेश्वरम्
lord of the worldsभुवनेश्वर
अन्धकान्तकम्
slew Andhakaअन्धक के संहारक
आश्रितामरपादपम्
a wishing tree to those who seek himआश्रितों के कल्पवृक्ष
शमनान्तकम्
ends Yama himselfयम के भी अन्तक
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 5

यक्षराजसखं भगाक्षहरं भुजङ्गविभूषणं
शैलराजसुतापरिष्कृतचारुवामकलेवरम् ।
क्ष्वेडनीलगलं परश्वधधारिणं मृगधारिणं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ५॥

yakṣarājasakhaṃ bhagākṣaharaṃ bhujaṅgavibhūṣaṇaṃ
śailarājasutāpariṣkṛtacāruvāmakalevaram |
kṣveḍanīlagalaṃ paraśvadhadhāriṇaṃ mṛgadhāriṇaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

यक्षराजसखम्भगाक्षहरम्भुजङ्गविभूषणम्शैलराजसुतापरिष्कृतचारुवामकलेवरम्क्ष्वेडनीलगलम्परश्वधधारिणम्मृगधारिणम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जो यक्षराज के सखा, भग के नेत्र हरने वाले और सर्पों से विभूषित हैं, गिरिराज की पुत्री जिनके सुन्दर वाम अंग की शोभा है, जिनका कण्ठ विष से नीला है, जो फरसा और मृग धारण करते हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

He is the friend of the king of yakṣas, took Bhaga's eyes, and is adorned with snakes. The mountain king's daughter graces his lovely left side. His throat is blue with poison; he bears the axe and the deer. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
यक्षराजसखम्
friend of the king of yakṣasयक्षराज के सखा
भगाक्षहरम्
took Bhaga's eyesभग के नेत्र हरने वाले
भुजङ्गविभूषणम्
adorned with snakesसर्पों से विभूषित
शैलराजसुतापरिष्कृतचारुवामकलेवरम्
the mountain king's daughter graces his lovely left sideगिरिराज की पुत्री जिनके सुन्दर वाम अंग की शोभा
क्ष्वेडनीलगलम्
his throat is blue with poisonकण्ठ विष से नीला
परश्वधधारिणम्
bears the axeफरसा धारण करते
मृगधारिणम्
bears the deerमृग धारण करते
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 6

भेषजं भवरोगिणामखिलापदामपहारिणं
दक्षयज्ञविनाशनं त्रिगुणात्मकं त्रिविलोचनम् ।
भुक्तिमुक्तिफलप्रदं सकलाघसङ्घनिबर्हणं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ६॥

bheṣajaṃ bhavarogiṇām akhilāpadām apahāriṇaṃ
dakṣayajñavināśanaṃ triguṇātmakaṃ trivilocanam |
bhuktimuktiphalapradaṃ sakalāghasaṅghanibarhaṇaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

भेषजम्भवरोगिणाम्अखिलापदाम्अपहारिणम्दक्षयज्ञविनाशनम्त्रिगुणात्मकम्त्रिविलोचनम्भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्सकलाघसङ्घनिबर्हणम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जो संसार-रोगियों की औषधि और सब विपत्तियों को हरने वाले हैं, दक्ष-यज्ञ के विनाशक, त्रिगुणात्मक और त्रिनेत्र हैं, भोग और मोक्ष देते हैं और सब पाप-समूहों का नाश करते हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

He is the medicine for those sick with worldly life and the remover of all calamities. He destroyed Dakṣa's sacrifice, is made of the three qualities and has three eyes. He gives enjoyment and liberation and destroys all heaps of sin. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
भेषजम्
the medicineऔषधि
भवरोगिणाम्
for those sick with worldly lifeसंसार-रोगियों की
अखिलापदाम्
of all calamitiesसब विपत्तियों को
अपहारिणम्
the removerहरने वाले
दक्षयज्ञविनाशनम्
destroyed Dakṣa's sacrificeदक्ष-यज्ञ के विनाशक
त्रिगुणात्मकम्
made of the three qualitiesत्रिगुणात्मक
त्रिविलोचनम्
has three eyesत्रिनेत्र
भुक्तिमुक्तिफलप्रदम्
gives enjoyment and liberationभोग और मोक्ष देते
सकलाघसङ्घनिबर्हणम्
destroys all heaps of sinसब पाप-समूहों का नाश करते
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 7

भक्तवत्सलमर्चितं निधिमक्षयं हरिदम्बरं
सर्वभूतपतिं परात्परमप्रमेयमनामयम् ।
सोमवारिदभूहुताशनसोमपानिलखाकृतिं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ७॥

bhaktavatsalam arcitaṃ nidhim akṣayaṃ haridambaraṃ
sarvabhūtapatiṃ parātparam aprameyam anāmayam |
somavāridabhūhutāśanasomapānilakhākṛtiṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

भक्तवत्सलम्अर्चितम्निधिम् अक्षयम्हरिदम्बरम्सर्वभूतपतिम्परात्परम्अप्रमेयम्अनामयम्सोमवारिदभूहुताशनसोमपअनिलखआकृतिम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जो भक्तवत्सल हैं, पूजित हैं, अक्षय निधि हैं, दिगम्बर हैं, सब प्राणियों के स्वामी, परात्पर, अप्रमेय और हर रोग से रहित हैं, चन्द्रमा, मेघ, धरती, अग्नि, यजमान, वायु और आकाश जिनके रूप हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

He loves his devotees and is worshipped, an unfailing treasure, clothed in the quarters. He is lord of all beings, higher than the highest, immeasurable, free from all ill. His forms are the moon, the rain-cloud, the earth, fire, the sacrificer, wind and sky. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

Variant reading अर्चतां … अनूपमम् … सोमवारिनभोहुताशनसोमपालितस्वाकृतिं (“a treasure to worshippers … peerless … whose form is kept by Soma, water, sky, fire and the moon”).
पदार्थ · word by word
भक्तवत्सलम्
loves his devoteesभक्तवत्सल
अर्चितम्
worshippedपूजित
निधिम् अक्षयम्
an unfailing treasureअक्षय निधि
हरिदम्बरम्
clothed in the quartersदिगम्बर
सर्वभूतपतिम्
lord of all beingsसब प्राणियों के स्वामी
परात्परम्
higher than the highestपरात्पर
अप्रमेयम्
immeasurableअप्रमेय
अनामयम्
free from all illहर रोग से रहित
सोम
the moonचन्द्रमा
वारिद
the rain-cloudमेघ
भू
the earthधरती
हुताशन
fireअग्नि
सोमप
the sacrificerयजमान
अनिल
windवायु
ख
skyआकाश
आकृतिम्
his formsजिनके रूप
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

Verse 8

विश्वसृष्टिविधायिनं पुनरेव पालनतत्परं
संहरन्तमथ प्रपञ्चमशेषलोकनिवासिनम् ।
क्रीडयन्तमहर्निशं गणनाथयूथसमाकुलं
चन्द्रशेखरमाश्रये मम किं करिष्यति वै यमः ॥ ८॥

viśvasṛṣṭividhāyinaṃ punar eva pālanatatparaṃ
saṃharantam atha prapañcam aśeṣalokanivāsinam |
krīḍayantam aharniśaṃ gaṇanāthayūthasamākulaṃ
candraśekharam āśraye mama kiṃ kariṣyati vai yamaḥ ||

विश्वसृष्टिविधायिनम्पुनः एवपालनतत्परम्संहरन्तम्अथप्रपञ्चम्अशेषलोकनिवासिनम्क्रीडयन्तम्अहर्निशम्गणनाथयूथसमाकुलम्चन्द्रशेखरम्आश्रयेममकिम्करिष्यतिवैयमः
हिन्दी अर्थ

जो विश्व की सृष्टि करते हैं, फिर उसके पालन में तत्पर रहते हैं, फिर प्रपंच का संहार करते हैं, सब लोकों में रहते हैं और गणनाथों के समूहों से घिरे दिन-रात क्रीड़ा करते हैं, उन चन्द्रशेखर की मैं शरण लेता हूँ। यम मेरा क्या करेगा?

English sense

He creates the universe, then is intent on preserving it, and then withdraws the manifest world. He dwells in all worlds and sports day and night, crowded round by the hosts of the gaṇa lords. I take refuge in the moon-crested one. What can Yama do to me?

पदार्थ · word by word
विश्वसृष्टिविधायिनम्
creates the universeविश्व की सृष्टि करते
पुनः एव
thenफिर
पालनतत्परम्
intent on preserving itपालन में तत्पर
संहरन्तम्
withdrawsसंहार करते
अथ
and thenफिर
प्रपञ्चम्
the manifest worldप्रपंच का
अशेषलोकनिवासिनम्
dwells in all worldsसब लोकों में रहते
क्रीडयन्तम्
sportsक्रीड़ा करते
अहर्निशम्
day and nightदिन-रात
गणनाथयूथसमाकुलम्
crowded round by the hosts of the gaṇa lordsगणनाथों के समूहों से घिरे
चन्द्रशेखरम्
the moon-crested oneचन्द्रशेखर की
आश्रये
I take refugeशरण लेता हूँ
मम
to meमेरा
किम्
whatक्या
करिष्यति
can doकरेगा
वै
indeedभला
यमः
Yamaयम

फलश्रुतिःThe fruit of reciting

Verse ph1

मृत्युभीतमृकण्डसूनुकृतस्तवं शिवसन्निधौ
यत्र कुत्र च यः पठेन्न हि तस्य मृत्युभयं भवेत् ।
दीर्घमायुररोगितामखिलार्थसम्पदमादरात्
चन्द्रशेखर एव तस्य ददाति मुक्तिमयत्नतः ॥

mṛtyubhītamṛkaṇḍasūnukṛtastavaṃ śivasannidhau
yatra kutra ca yaḥ paṭhen na hi tasya mṛtyubhayaṃ bhavet |
dīrgham āyur arogitām akhilārthasampadam ādarāt
candraśekhara eva tasya dadāti muktim ayatnataḥ ||

मृत्युभीतमृकण्डसूनुकृतस्तवम्शिवसन्निधौयत्र कुत्र चयः पठेत्न हि … मृत्युभयं भवेत्दीर्घम् आयुःअरोगिताम्अखिलार्थसम्पदम्आदरात्चन्द्रशेखरः एवददातिमुक्तिम्अयत्नतः
हिन्दी अर्थ

यह स्तुति मृकण्ड के पुत्र ने मृत्यु से डरकर की थी। जो कोई इसे शिव के सामने, कहीं भी, पढ़ता है, उसे मृत्यु का डर नहीं रहता। चन्द्रशेखर स्वयं उसे प्रेम से लम्बी आयु, अच्छा स्वास्थ्य, हर तरह की सम्पत्ति और बिना प्रयास के मोक्ष देते हैं।

English sense

This hymn was made by the son of Mṛkaṇḍu when he feared death. Whoever recites it before Śiva, wherever he may be, will have no fear of death. To him the moon-crested one himself gladly gives long life, good health and wealth of every kind, and liberation without effort.

Variant reading पूर्णमायुररोगिताम् … सम्पदमादरम् (“a full life … wealth and honour”) for दीर्घमायुररोगिताम् … सम्पदमादरात्.
पदार्थ · word by word
मृत्युभीत
when he feared deathमृत्यु से डरकर
मृकण्डसूनु
the son of Mṛkaṇḍuमृकण्ड के पुत्र
कृतस्तवम्
this hymn was madeयह स्तुति की थी
शिवसन्निधौ
before Śivaशिव के सामने
यत्र कुत्र च
wherever he may beकहीं भी
यः पठेत्
whoever recites itजो कोई पढ़ता है
न हि … मृत्युभयं भवेत्
will have no fear of deathमृत्यु का डर नहीं रहता
दीर्घम् आयुः
long lifeलम्बी आयु
अरोगिताम्
good healthअच्छा स्वास्थ्य
अखिलार्थसम्पदम्
wealth of every kindहर तरह की सम्पत्ति
आदरात्
gladlyप्रेम से
चन्द्रशेखरः एव
the moon-crested one himselfचन्द्रशेखर स्वयं
ददाति
givesदेते हैं
मुक्तिम्
liberationमोक्ष
अयत्नतः
without effortबिना प्रयास के

Terms on this page

Mahadeva महादेव An epithet of Shiva, "the great god";
Bhasma भस्म Sacred ash, used as a substitute for milk in a Shivling's abhishekam when milk isn't available.
Shivling शिवलिंग The aniconic form of Lord Shiva worshipped at home and in temples.
Shiva शिव One of the principal deities of Hinduism.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras