Devī stotra · Bālā Tripurasundarī

बालामानसपूजा

Bala Manasa Puja Stotram — Sixteen verses of worship of Bālā done in the mind, from seat and water to incense, lamps, food and betel

A mānasa pūjā is worship carried out in the mind. This one is made for Tripurasundari in her young form as Bālā. It opens with a picture of the Goddess, glowing like a thousand rising suns and holding a rosary and the signs of boon and fearlessness. The worshipper then gives each offering in turn: a moonstone seat, water, a bath, silk garments, ornaments, sandal, flowers, incense, lamps, a meal and betel. The last offering is a handful of mantra-flowers made of the Mantra of the Shri Vidya tradition.

Verse 1

उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमरुणक्षौमाम्बरालङ्कृतां ।
गन्धालिप्तपयोधरां जपवटीं विद्यामभीतिं वरम् ।
हस्ताब्जैर्दधतीं त्रिणेत्रविलसद्वक्त्रारविन्दश्रियं ।
देवीं बद्धहिमांशुरत्नमकुटां वन्देऽरविन्दस्थिताम् ॥ १ ॥

udyadbhānusahasrakāntimaruṇakṣaumāmbarālaṅkṛtāṃ
gandhāliptapayodharāṃ japavaṭīṃ vidyāmabhītiṃ varam
hastābjairdadhatīṃ triṇetravilasadvaktrāravindaśriyaṃ
devīṃ baddhahimāṃśuratnamakuṭāṃ vande'ravindasthitām

उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमरुणक्षौमाम्बरालङ्कृतांगन्धालिप्तपयोधरांजपवटींविद्यामभीतिंवरम्हस्ताब्जैर्दधतींत्रिणेत्रविलसद्वक्त्रारविन्दश्रियंदेवींबद्धहिमांशुरत्नमकुटांवन्देऽरविन्दस्थिताम्
हिन्दी अर्थ

मैं उन देवी को प्रणाम करता हूँ जो हज़ार उगते सूर्यों की तरह चमकती हैं, लाल रेशमी वस्त्र पहने हैं और पूरी तरह सजी हैं। उनके वक्ष पर सुगन्धित लेप है। अपने कमल-जैसे हाथों में वे जपमाला, विद्या, अभय की मुद्रा और वर की मुद्रा धारण करती हैं। उनका तीन नेत्रों वाला कमल-मुख शोभित है, उनके रत्न-मुकुट में चन्द्रमा जड़ा है, और वे कमल पर विराजमान हैं।

English sense

I bow to the Goddess who shines like a thousand rising suns, dressed in red silk and fully adorned. Her breasts are smeared with fragrant paste. In her lotus hands she holds a rosary, knowledge, and the signs of fearlessness and of boons. Her three-eyed lotus face shines, her jewelled crown holds the moon, and she sits on a lotus.

पदार्थ · word by word
उद्यद्भानुसहस्रकान्तिमरुणक्षौमाम्बरालङ्कृतां
shining like a thousand rising suns, adorned with red silkहज़ार उगते सूर्यों-सी कान्ति वाली, लाल रेशमी वस्त्र से सजी
गन्धालिप्तपयोधरां
whose breasts are smeared with scentजिनके वक्ष पर सुगन्ध का लेप है
जपवटीं
a rosaryजपमाला
विद्यामभीतिं
knowledge and the sign of fearlessnessविद्या और अभय की मुद्रा
वरम्
the sign of boonsवर की मुद्रा
हस्ताब्जैर्दधतीं
holding in her lotus handsकमल-हाथों में धारण करती
त्रिणेत्रविलसद्वक्त्रारविन्दश्रियं
whose three-eyed lotus face shinesजिनका तीन नेत्रों वाला कमल-मुख शोभित है
देवीं
the Goddessदेवी को
बद्धहिमांशुरत्नमकुटां
whose jewelled crown holds the moonजिनके रत्न-मुकुट में चन्द्रमा जड़ा है
वन्देऽरविन्दस्थिताम्
I bow to her seated on a lotusकमल पर विराजमान को मैं प्रणाम करता हूँ

Verse 2

एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यं हेमविनिर्मितपादमनोज्ञम् ।
शोणशिलाफलकं च विशालं देवि सुखासनमद्य ददामि ॥ २ ॥

eṇadharāśmakṛtonnatadhiṣṇyaṃ hemavinirmitapādamanojñam
śoṇaśilāphalakaṃ ca viśālaṃ devi sukhāsanamadya dadāmi

एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यंहेमविनिर्मितपादमनोज्ञम्शोणशिलाफलकंचविशालंदेविसुखासनमद्यददामि
हिन्दी अर्थ

हे देवी, आज मैं आपको एक सुखद आसन देता हूँ: चन्द्रकान्त मणि का बना ऊँचा आसन, सोने के पायों से सुन्दर, और लाल पत्थर की चौड़ी पटिया वाला।

English sense

O Goddess, today I give you a comfortable seat: a high one made of moonstone, lovely with legs of gold, with a wide slab of red stone.

पदार्थ · word by word
एणधराश्मकृतोन्नतधिष्ण्यं
a high seat made of moonstoneचन्द्रकान्त मणि का बना ऊँचा आसन
हेमविनिर्मितपादमनोज्ञम्
lovely, with legs made of goldसोने के पायों से सुन्दर
शोणशिलाफलकं
a slab of red stoneलाल पत्थर की पटिया
च
andऔर
विशालं
wideचौड़ी
देवि
O Goddessहे देवी
सुखासनमद्य
a comfortable seat, todayसुखद आसन, आज
ददामि
I giveदेता हूँ

Verse 3

ईशमनोहररूपविलासे शीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम् ।
हृद्यसुवर्णघटे परिपूर्णं पाद्यमिदं त्रिपुरेशि गृहाण ॥ ३ ॥

īśamanohararūpavilāse śītalacandanakuṅkumamiśram
hṛdyasuvarṇaghaṭe paripūrṇaṃ pādyamidaṃ tripureśi gṛhāṇa

ईशमनोहररूपविलासेशीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम्हृद्यसुवर्णघटेपरिपूर्णंपाद्यमिदंत्रिपुरेशिगृहाण
हिन्दी अर्थ

हे त्रिपुरेशि, आपकी लीला का रूप शिव का मन मोह लेता है; यह पैर धोने का जल स्वीकार कीजिए: ठंडा, चन्दन और केसर मिला हुआ, सुन्दर सोने के घड़े में भरा हुआ।

English sense

O Tripureśī, you whose play is a form that charms Śiva's mind, accept this water for your feet: cool, mixed with sandal and saffron, filling a lovely golden pot.

पदार्थ · word by word
ईशमनोहररूपविलासे
O you whose play is a form that charms Śiva's mindहे शिव के मन को मोहने वाले रूप में लीला करने वाली
शीतलचन्दनकुङ्कुममिश्रम्
cool, mixed with sandal and saffronठंडा, चन्दन और केसर मिला
हृद्यसुवर्णघटे
in a lovely golden potसुन्दर सोने के घड़े में
परिपूर्णं
filled fullभरा हुआ
पाद्यमिदं
this water for the feetपैरों का यह जल
त्रिपुरेशि
O Tripureśīहे त्रिपुरेशि
गृहाण
acceptस्वीकार कीजिए

Verse 4

लब्धभवत्करुणोऽहमिदानीं रक्तसुमाक्षतयुक्तमनर्घम् ।
रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदं त्रिपुरेशि गृहाण ॥ ४ ॥

labdhabhavatkaruṇo'hamidānīṃ raktasumākṣatayuktamanargham
rukmavinirmitapātraviśeṣeṣvarghyamidaṃ tripureśi gṛhāṇa

लब्धभवत्करुणोऽहमिदानींरक्तसुमाक्षतयुक्तमनर्घम्रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदंत्रिपुरेशिगृहाण
हिन्दी अर्थ

अब मुझे आपकी कृपा मिल गई है। हे त्रिपुरेशि, लाल फूलों और अखण्ड चावलों से युक्त, सोने के विशेष पात्रों में रखा यह अमूल्य अर्घ्य स्वीकार कीजिए।

English sense

I have now received your grace. O Tripureśī, accept this priceless water of welcome, with red flowers and whole rice grains, in special vessels made of gold.

पदार्थ · word by word
लब्धभवत्करुणोऽहमिदानीं
I, who have now received your mercyमैं, जिसे अब आपकी कृपा मिली है
रक्तसुमाक्षतयुक्तमनर्घम्
priceless, with red flowers and whole rice grainsअमूल्य, लाल फूलों और अखण्ड चावलों सहित
रुक्मविनिर्मितपात्रविशेषेष्वर्घ्यमिदं
this welcome-water in special vessels made of goldसोने के विशेष पात्रों में यह अर्घ्य
त्रिपुरेशि
O Tripureśīहे त्रिपुरेशि
गृहाण
acceptस्वीकार कीजिए

Verse 5

ह्रीमिति मन्त्रजपेन सुगम्ये हेमलतोज्ज्वलदिव्यशरीरे ।
योगिमनःसमशीतजलेन ह्याचमनं त्रिपुरेऽद्य विधेहि ॥ ५ ॥

hrīmiti mantrajapena sugamye hemalatojjvaladivyaśarīre
yogimanaḥsamaśītajalena hyācamanaṃ tripure'dya vidhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

हस्तलसत्कटकादि सुभूषाः आदरतोऽम्ब वरोप्य निधाय ।
चन्दनवासितमन्त्रिततोयैः स्नानमयि त्रिपुरेशि विधेहि ॥ ६ ॥

hastalasatkaṭakādi subhūṣāḥ ādarato'mba varopya nidhāya
candanavāsitamantritatoyaiḥ snānamayi tripureśi vidhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

सञ्चितमम्ब मया ह्यतिमूल्यं कुङ्कुमशोणमतीव मृदु त्वम् ।
शङ्करतुङ्गतराङ्कनिवासे वस्त्रयुगं त्रिपुरे परिधेहि ॥ ७ ॥

sañcitamamba mayā hyatimūlyaṃ kuṅkumaśoṇamatīva mṛdu tvam
śaṅkaratuṅgatarāṅkanivāse vastrayugaṃ tripure paridhehi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

कन्दलदंशुकिरीटमनर्घं कङ्कणकुण्डलनूपुरहारम् ।
अङ्गदमङ्गुलिभूषणमम्ब स्वीकुरु देवि पुराधिनिवासे ॥ ८ ॥

kandaladaṃśukirīṭamanarghaṃ kaṅkaṇakuṇḍalanūpurahāram
aṅgadamaṅgulibhūṣaṇamamba svīkuru devi purādhinivāse

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

हस्तलसद्वरभीतिहमुद्रे शस्ततरं मृगनाभिसमेतम् ।
सद्घनसारसुकुङ्कुममिश्रं चन्दनपङ्कमिदं च गृहाण ॥ ९ ॥

hastalasadvarabhītihamudre śastataraṃ mṛganābhisametam
sadghanasārasukuṅkumamiśraṃ candanapaṅkamidaṃ ca gṛhāṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

लब्धविकासकदम्बकजाती चम्पकपङ्कजकेतकयुक्तैः ।
पुष्यचयैर्मनसामुचितैस्त्वां अम्ब पुरेशि भवानि भजामि ॥ १० ॥

labdhavikāsakadambakajātī campakapaṅkajaketakayuktaiḥ
puṣyacayairmanasāmucitaistvāṃ amba pureśi bhavāni bhajāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

ह्रीम्पदशोभिमहामनुरूपे धूरसि मन्त्रवरेण मनोज्ञम् ।
अष्टसुगन्धरजःकृतमाद्ये धूपमिमं त्रिपुरेशि ददामि ॥ ११ ॥

hrīmpadaśobhimahāmanurūpe dhūrasi mantravareṇa manojñam
aṣṭasugandharajaḥkṛtamādye dhūpamimaṃ tripureśi dadāmi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

सन्तमसापहमुज्ज्वलपात्रे गव्यघृतैः परिवर्धितदेहम् ।
चम्पककुड्मलवृन्तसमानं दीपगणं त्रिपुरेऽद्य गृहाण ॥ १२ ॥

santamasāpahamujjvalapātre gavyaghṛtaiḥ parivardhitadeham
campakakuḍmalavṛntasamānaṃ dīpagaṇaṃ tripure'dya gṛhāṇa

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

कल्पितमद्य धियाऽमृतकल्पं दुग्धसितायुतमन्नविशेषम् ।
माषविनिर्मितपूपसहस्रं स्वीकुरु देवि निवेदनमाद्ये ॥ १३ ॥

kalpitamadya dhiyā'mṛtakalpaṃ dugdhasitāyutamannaviśeṣam
māṣavinirmitapūpasahasraṃ svīkuru devi nivedanamādye

कल्पितमद्यधियाऽमृतकल्पंदुग्धसितायुतमन्नविशेषम्माषविनिर्मितपूपसहस्रंस्वीकुरुदेविनिवेदनमाद्ये
हिन्दी अर्थ

हे आद्या देवी, आज मन में तैयार किया हुआ यह नैवेद्य स्वीकार कीजिए: अमृत जैसा विशेष भोजन, दूध और चीनी के साथ, और उड़द के बने हज़ार पूए।

English sense

O Primal Goddess, accept the offering I have prepared in my mind today: special food like nectar, with milk and sugar, and a thousand cakes made of black gram.

पदार्थ · word by word
कल्पितमद्य
prepared todayआज तैयार किया
धियाऽमृतकल्पं
in mind, like nectarमन में, अमृत जैसा
दुग्धसितायुतमन्नविशेषम्
special food with milk and sugarदूध और चीनी के साथ विशेष भोजन
माषविनिर्मितपूपसहस्रं
a thousand cakes made of black gramउड़द के बने हज़ार पूए
स्वीकुरु
acceptस्वीकार कीजिए
देवि
O Goddessहे देवी
निवेदनमाद्ये
this offering, O Primal Oneयह नैवेद्य, हे आद्या

Verse 14

लङ्घितकेतकवर्णविशेषैः शोधितकोमलनागदलैश्च ।
मौक्तिकचूर्णयुतैः क्रमुकाद्यैः पूर्णतराम्ब पुरस्तव पात्री ॥ १४ ॥

laṅghitaketakavarṇaviśeṣaiḥ śodhitakomalanāgadalaiśca
mauktikacūrṇayutaiḥ kramukādyaiḥ pūrṇatarāmba purastava pātrī

लङ्घितकेतकवर्णविशेषैःशोधितकोमलनागदलैश्चमौक्तिकचूर्णयुतैःक्रमुकाद्यैःपूर्णतराम्बपुरस्तवपात्री
हिन्दी अर्थ

हे माँ, आपके सामने पान का भरा पात्र है: कोमल, साफ़ किए पत्ते जिनका हल्का रंग केतकी को भी मात देता है, सुपारी आदि के साथ, मोती के चूर्ण में मिले हुए।

English sense

O Mother, before you is a full vessel of betel: tender, cleaned leaves with a pale colour that beats the ketaka, with areca nut and the rest, mixed with pearl powder.

पदार्थ · word by word
लङ्घितकेतकवर्णविशेषैः
with a special colour that beats the ketakaकेतकी को मात देने वाले विशेष रंग से
शोधितकोमलनागदलैश्च
and with cleaned, tender betel leavesऔर साफ़, कोमल पान के पत्तों से
मौक्तिकचूर्णयुतैः
mixed with pearl powderमोती के चूर्ण से मिले
क्रमुकाद्यैः
with areca nut and the restसुपारी आदि के साथ
पूर्णतराम्ब
very full, O Motherबहुत भरा हुआ, हे माँ
पुरस्तव
before youआपके सामने
पात्री
a vesselपात्र

Verse 15

ह्रीन्त्रयपूरितमन्त्रविशेषं पञ्चदशीमपि षोडशरूपम् ।
सञ्चितपापहरं च जपित्वा मन्त्रसुमाञ्जलिमम्ब ददामि ॥ १५ ॥

hrīntrayapūritamantraviśeṣaṃ pañcadaśīmapi ṣoḍaśarūpam
sañcitapāpaharaṃ ca japitvā mantrasumāñjalimamba dadāmi

ह्रीन्त्रयपूरितमन्त्रविशेषंपञ्चदशीमपिषोडशरूपम्सञ्चितपापहरंचजपित्वामन्त्रसुमाञ्जलिमम्बददामि
हिन्दी अर्थ

तीन "ह्रीं" से भरे विशेष मन्त्र का, पन्द्रह अक्षरों वाले और सोलह रूप वाले मन्त्र का जप करके, जो जमा हुए पापों को हर लेता है, हे माँ, मैं आपको मन्त्र-पुष्पों की अंजलि देता हूँ।

English sense

Having recited the special mantra filled with three "hrīṃ"s, the fifteen-syllable one in its sixteen-fold form, which takes away gathered sins, O Mother, I give you a handful of mantra-flowers.

पदार्थ · word by word
ह्रीन्त्रयपूरितमन्त्रविशेषं
a special mantra filled with three "hrīṃ"sतीन "ह्रीं" से भरा विशेष मन्त्र
पञ्चदशीमपि
the fifteen-syllable one alsoपन्द्रह अक्षरों वाला भी
षोडशरूपम्
of sixteen-fold formसोलह रूप वाला
सञ्चितपापहरं
which takes away gathered sinsजो जमा पापों को हरता है
च
andऔर
जपित्वा
having recitedजप करके
मन्त्रसुमाञ्जलिमम्ब
a handful of mantra-flowers, O Motherमन्त्र-पुष्पों की अंजलि, हे माँ
ददामि
I giveदेता हूँ

Verse 16

श्रीं पदपूर्णमहामनुरूपे श्रीशिवकाममहेश्वरहृद्ये ।
श्रीगुहवन्दितपादपयोजे बालवपुर्धरदेवि नमस्ते ॥ १६ ॥

śrīṃ padapūrṇamahāmanurūpe śrīśivakāmamaheśvarahṛdye
śrīguhavanditapādapayoje bālavapurdharadevi namaste

श्रींपदपूर्णमहामनुरूपेश्रीशिवकाममहेश्वरहृद्येश्रीगुहवन्दितपादपयोजेबालवपुर्धरदेविनमस्ते
हिन्दी अर्थ

"श्रीं"। हे उस पद से पूर्ण महामन्त्र के रूप वाली, श्री शिव, कामेश्वर, महेश्वर के हृदय की प्रिय, जिनके कमल-चरणों की श्री गुह ने स्तुति की है, हे बालिका का शरीर धारण करने वाली देवी, आपको नमस्कार।

English sense

"Śrīṃ". O you whose form is the great mantra full of that word, dear to the heart of blessed Śiva, Kāmeśvara, Maheśvara, whose lotus feet are praised by the blessed Guha, O Goddess who wear the body of a girl, I bow to you.

पदार्थ · word by word
श्रीं
"śrīṃ""श्रीं"
पदपूर्णमहामनुरूपे
O you whose form is the great mantra full of the wordहे उस पद से पूर्ण महामन्त्र के रूप वाली
श्रीशिवकाममहेश्वरहृद्ये
O dear to the heart of the blessed Śiva, Kāmeśvara, Maheśvaraहे श्री शिव, कामेश्वर, महेश्वर के हृदय की प्रिय
श्रीगुहवन्दितपादपयोजे
whose lotus feet are praised by the blessed Guhaजिनके कमल-चरणों की श्री गुह ने स्तुति की
बालवपुर्धरदेवि
O Goddess who wear the body of a girlहे बालिका का शरीर धारण करने वाली देवी
नमस्ते
salutation to youआपको नमस्कार
इति श्रीबालामानसपूजा सम्पाता ।

Terms on this page

Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras