Bālā hymn

बालाहृदयम् २

Bala Hridayam 2 — A long meditation on Bālā, her mantra, and the fruit of repeating it

Bālā is Tripurasundari as a young girl. This hymn is her "heart": it opens with a long picture of her to hold in the mind, then lists her names and the seed-syllables (Bija Mantra) that make up her mantra, and ends with how and when to repeat it and what repeating it brings. Several verses are written in a compressed mantra shorthand, so a few of them are only tentatively translated.

ध्यानम्Meditation

Verse 1

वन्दे देवीं शिवां बालां भास्वन्मण्डलमध्यगाम् ।
चञ्चच्चन्द्राननां तप्तचामीकरसमप्रभाम् ॥ १ ॥

vande devīṃ śivāṃ bālāṃ bhāsvanmaṇḍalamadhyagām
cañcaccandrānanāṃ taptacāmīkarasamaprabhām

वन्देदेवींशिवांबालांभास्वन्मण्डलमध्यगाम्चञ्चच्चन्द्राननांतप्तचामीकरसमप्रभाम्
हिन्दी अर्थ

मैं देवी बाला को प्रणाम करता हूँ, उस कल्याणी को जो दमकते मण्डल के बीच में स्थित है, जिसका मुख चंचल चन्द्रमा जैसा है और जिसकी आभा पिघले सोने जैसी है।

English sense

I bow to the goddess Bālā, the auspicious one, who stands in the middle of the shining orb, her face a flickering moon, her glow like molten gold.

पदार्थ · word by word
वन्दे
I bowमैं प्रणाम करता हूँ
देवीं
to the goddessदेवी को
शिवां
the auspicious oneकल्याणी को
बालां
Bālāबाला को
भास्वन्मण्डलमध्यगाम्
who stands in the middle of the shining orbजो दमकते मण्डल के बीच में स्थित है
चञ्चच्चन्द्राननां
whose face is a flickering moonजिसका मुख चंचल चन्द्रमा जैसा है
तप्तचामीकरसमप्रभाम्
whose glow is like molten goldजिसकी आभा पिघले सोने जैसी है

Verse 2

नृत्यत्खञ्ननेत्रस्य लोचनात्यन्तवल्लभाम् ।
मध्यभागे लसत्काञ्ची मणिमुक्ताविनिर्मिताम् ॥ २ ॥

nṛtyatkhañnanetrasya locanātyantavallabhām
madhyabhāge lasatkāñcī maṇimuktāvinirmitām

नृत्यत्खञ्ननेत्रस्यलोचनात्यन्तवल्लभाम्मध्यभागेलसत्काञ्चीमणिमुक्ताविनिर्मिताम्
हिन्दी अर्थ

वह उसकी आँखों को अत्यन्त प्रिय है जिसकी आँखें खंजन पक्षी की तरह नाचती हैं। उसकी कमर पर मणियों और मोतियों से बनी करधनी चमकती है।

English sense

She is most dear to the eyes of the one whose eyes dance like wagtails. At her waist shines a girdle made of jewels and pearls.

पदार्थ · word by word
नृत्यत्खञ्ननेत्रस्य
of the one whose eyes dance like wagtailsजिसकी आँखें खंजन की तरह नाचती हैं उसके
लोचनात्यन्तवल्लभाम्
most dear to the eyesआँखों को अत्यन्त प्रिय
मध्यभागे
at her waistकमर पर
लसत्काञ्ची
a shining girdleचमकती करधनी
मणिमुक्ताविनिर्मिताम्
made of jewels and pearlsमणियों और मोतियों से बनी

Verse 3

पदविन्यस्तहंसालीं शुकनासाविराजिताम् ।
करिशुण्डोरुयुगलां मत्तकोकिलनिः स्वानाम् ॥ ३ ॥

padavinyastahaṃsālīṃ śukanāsāvirājitām
kariśuṇḍoruyugalāṃ mattakokilaniḥ svānām

पदविन्यस्तहंसालींशुकनासाविराजिताम्करिशुण्डोरुयुगलांमत्तकोकिलनिःस्वानाम्
हिन्दी अर्थ

उसके चरणों में हंसों की पंक्ति रखी है। वह तोते की चोंच जैसी नाक से सुन्दर है। उसकी जंघाएँ हाथी की दो सूँड़ों जैसी हैं और उसका स्वर मतवाली कोयल जैसा है।

English sense

Rows of swans are set at her feet. She is lovely with a nose like a parrot's beak. Her thighs are like twin elephant trunks, and her voice is like a drunken cuckoo's.

पदार्थ · word by word
पदविन्यस्तहंसालीं
with rows of swans set at her feetजिसके चरणों में हंसों की पंक्ति रखी है
शुकनासाविराजिताम्
lovely with a parrot-beak noseतोते की चोंच जैसी नाक से सुन्दर
करिशुण्डोरुयुगलां
with thighs like twin elephant trunksहाथी की दो सूँड़ों जैसी जंघाओं वाली
मत्तकोकिलनिः
of a drunken cuckooमतवाली कोयल का
स्वानाम्
soundस्वर

Verse 4

पुस्तकं जपमालाञ्च वरदाभयपाणिनीम् ।
कुमारीवेशशोभाढ्यां कुमारीवृन्दमण्डिताम् ॥ ४ ॥

pustakaṃ japamālāñca varadābhayapāṇinīm
kumārīveśaśobhāḍhyāṃ kumārīvṛndamaṇḍitām

पुस्तकंजपमालाञ्चवरदाभयपाणिनीम्कुमारीवेशशोभाढ्यांकुमारीवृन्दमण्डिताम्
हिन्दी अर्थ

वह हाथों में पुस्तक और माला लिए है, और वर तथा अभय की मुद्राएँ दिखाती है। वह कन्या के वेश की शोभा से भरपूर है और कन्याओं के समूह से घिरी है।

English sense

She holds a book and a rosary, with the boon-giving and fearless gestures in her hands. She is rich in the beauty of a maiden's dress and is ringed by a host of maidens.

पदार्थ · word by word
पुस्तकं
bookपुस्तक
जपमालाञ्च
and a rosaryऔर माला
वरदाभयपाणिनीम्
with the boon-giving and fearless gestures in her handsहाथों में वर और अभय मुद्राएँ वाली
कुमारीवेशशोभाढ्यां
rich in the beauty of a maiden's dressकन्या के वेश की शोभा से भरपूर
कुमारीवृन्दमण्डिताम्
ringed by a host of maidensकन्याओं के समूह से घिरी

Verse 5

विद्रुमाधरशोभाढ्यां विद्रुमालिनखालिकाम् ।
क्कणत्काञ्चीं कलानाथसमानरुचिराननाम् ॥ ५ ॥

vidrumādharaśobhāḍhyāṃ vidrumālinakhālikām
kkaṇatkāñcīṃ kalānāthasamānarucirānanām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 6

मृणालबाहुलतिकां नानारत्नविराजिताम् ।
करपद्मसमानाभां पादपद्मविराजिताम् ॥ ६ ॥

mṛṇālabāhulatikāṃ nānāratnavirājitām
karapadmasamānābhāṃ pādapadmavirājitām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 7

चारुचाम्पेयवसनां देवदेवनमस्कृताम् ।
चन्दनेन्दुविलप्ताङ्गीं रोमराजीविचित्रिताम् ॥ ७ ॥

cārucāmpeyavasanāṃ devadevanamaskṛtām
candanenduvilaptāṅgīṃ romarājīvicitritām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 8

तिलपुष्पसमानाभां नासारत्नसमन्विताम् ।
गजगण्डनितम्बाभां रम्भाजङ्घाविराजिताम् ॥ ८ ॥

tilapuṣpasamānābhāṃ nāsāratnasamanvitām
gajagaṇḍanitambābhāṃ rambhājaṅghāvirājitām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 9

हरविष्णुमहेन्द्राद्यैः पूज्यश्रीपादपङ्कजाम् ।
कल्याणीं कमलां कालीं कुञ्चिकां कमलेश्वरीम् ॥ ९ ॥

haraviṣṇumahendrādyaiḥ pūjyaśrīpādapaṅkajām
kalyāṇīṃ kamalāṃ kālīṃ kuñcikāṃ kamaleśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 10

पावनीं परमां शक्तिं पवित्रां पावनीं शिवाम् ।
भवानीं भवपाशघ्नीं भीतिहां भुवनेश्वरीम् ॥ १० ॥

pāvanīṃ paramāṃ śaktiṃ pavitrāṃ pāvanīṃ śivām
bhavānīṃ bhavapāśaghnīṃ bhītihāṃ bhuvaneśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 11

भवानीं भवशक्तिञ्च भेरुण्डां मुण्डमालिनीम् ।
जलन्धरगिर्युत्सङ्गां पूर्णगिर्यनुरागिणीम् ॥ ११ ॥

bhavānīṃ bhavaśaktiñca bheruṇḍāṃ muṇḍamālinīm
jalandharagiryutsaṅgāṃ pūrṇagiryanurāgiṇīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 12

कामरूपां च कामाख्यां देवीकोटकृतालयाम् ।
ओङ्कारपीठनिलयां महामायां महेश्वरीम् ॥ १२ ॥

kāmarūpāṃ ca kāmākhyāṃ devīkoṭakṛtālayām
oṅkārapīṭhanilayāṃ mahāmāyāṃ maheśvarīm

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 13

विश्वेश्वरीं च मधुरां नानारूपाकृतापुरीम् ।
ऐं क्लीं सौः त्र्यक्षरां बालां तद्विलोमां कुमारिकाम् ॥ १३ ॥

viśveśvarīṃ ca madhurāṃ nānārūpākṛtāpurīm
aiṃ klīṃ sauḥ tryakṣarāṃ bālāṃ tadvilomāṃ kumārikām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 14

ह्यैः ऐं हंसः नमो देवि त्रिपुरां जीवभैरवीम् ।
नारदो यस्य देवर्षिः महाशान्तिफलप्रदाम् ॥ १४ ॥

hyaiḥ aiṃ haṃsaḥ namo devi tripurāṃ jīvabhairavīm
nārado yasya devarṣiḥ mahāśāntiphalapradām

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 15

ॐ नमो श्रीमहालक्ष्म्यै लक्ष्मीं त्रिपुरभैरवीम् ।
ॐ ह्रीं जूं सः प्राणग्रन्थिः द्विधार्गकवचद्वयम् ॥ १५ ॥

oṃ namo śrīmahālakṣmyai lakṣmīṃ tripurabhairavīm
oṃ hrīṃ jūṃ saḥ prāṇagranthiḥ dvidhārgakavacadvayam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 16

इयं सञ्जीविनी देवी मृतान् जीवत्वदायिनी ।
फ्रेः फ्रं न फ ल व र यूं श्रों श्रों अमृतमावदेत् ॥ १६ ॥

iyaṃ sañjīvinī devī mṛtān jīvatvadāyinī
phreḥ phraṃ na pha la va ra yūṃ śroṃ śroṃ amṛtamāvadet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 17

स्रावय स्रावय तथा व्रीं व्रीं मृत्युञ्जयाभिधा ।
ॐ नमो प्रथममाभाष्य कालीबीजं द्विधा पठेत् ॥ १७ ॥

srāvaya srāvaya tathā vrīṃ vrīṃ mṛtyuñjayābhidhā
oṃ namo prathamamābhāṣya kālībījaṃ dvidhā paṭhet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 18

कूर्चद्वयं तथा माया आगामिपदमावदेत् ।
मृत्युं छिन्दि तथा भिन्दि महामृत्युञ्जयो भवेत् ॥ १८ ॥

kūrcadvayaṃ tathā māyā āgāmipadamāvadet
mṛtyuṃ chindi tathā bhindi mahāmṛtyuñjayo bhavet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 19

तव शब्दं ममाभाष्य खड्गेन च विदारय ।
द्विधा भाष्य महेशानि तदन्ते वह्निसुन्दरी ॥ १९ ॥

tava śabdaṃ mamābhāṣya khaḍgena ca vidāraya
dvidhā bhāṣya maheśāni tadante vahnisundarī

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 20

इयं देवी महाविद्या आगामि कालवञ्चिनी ।
प्रातर्दीपदलाकारं वाग्भवं रसनातले ॥ २० ॥

iyaṃ devī mahāvidyā āgāmi kālavañcinī
prātardīpadalākāraṃ vāgbhavaṃ rasanātale

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 21

विचिन्त्य प्रजपेतच्च महाकविर्भवेद्ध्रुवम् ।
मध्याह्ने कामराजाख्यं जपाकुसुमसन्निभम् ॥ २१ ॥

vicintya prajapetacca mahākavirbhaveddhruvam
madhyāhne kāmarājākhyaṃ japākusumasannibham

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 22

विचिन्त्य हृदि मध्ये तु तच्च मन्त्रं जपेत्प्रिये ।
धर्मार्थकाममोक्षाणां भाजनो जायते ध्रुवम् ॥ २२ ॥

vicintya hṛdi madhye tu tacca mantraṃ japetpriye
dharmārthakāmamokṣāṇāṃ bhājano jāyate dhruvam

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 23

तार्तीयं चन्द्रसङ्काशं सायङ्काले विचिन्त्य च ।
प्रजपेत्तत्र देवेशि जायते मदनोपमः ॥ २३ ॥

tārtīyaṃ candrasaṅkāśaṃ sāyaṅkāle vicintya ca
prajapettatra deveśi jāyate madanopamaḥ

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 24

वाग्भवं कामराजं तु तार्तीयं वह्निवल्लभाम् ।
अयुतं प्रजपेन्नित्यं आगामी कालो वञ्च्यते ॥ २४ ॥

vāgbhavaṃ kāmarājaṃ tu tārtīyaṃ vahnivallabhām
ayutaṃ prajapennityaṃ āgāmī kālo vañcyate

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 25–26

त्रिकोणं चक्रमालिख्य मायायुक्तं महेश्वरि ।
तस्योपरि समास्तीर्य चासनं रक्तवर्णकम् ।
तस्योपरि विशेद्देवि साधकः प्राङ्मुखो निशि ॥ २६ ॥

trikoṇaṃ cakramālikhya māyāyuktaṃ maheśvari
tasyopari samāstīrya cāsanaṃ raktavarṇakam
tasyopari viśeddevi sādhakaḥ prāṅmukho niśi

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 27

क्रमेण प्रजपेद्वर्णान् वागादि नियतः शुचिः ।
मण्डलत्रितये देवि प्राप्यते सिद्धिरुत्तमा ॥ २७ ॥

krameṇa prajapedvarṇān vāgādi niyataḥ śuciḥ
maṇḍalatritaye devi prāpyate siddhiruttamā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 28

नवयोन्यात्मकं चक्रं पूजयेच्छास्त्रवर्त्मना ।
प्रजपेद् द्वयक्षरीं बालां सर्वसिद्धीश्वरो भवेत् ॥ २८ ॥

navayonyātmakaṃ cakraṃ pūjayecchāstravartmanā
prajaped dvayakṣarīṃ bālāṃ sarvasiddhīśvaro bhavet

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 29

यं यं चिन्तयते कामं तं तं प्राप्नोति सर्वशः ।
इदं तु हृदयं देवि तवाग्रे कथितं मया ॥ २९ ॥

yaṃ yaṃ cintayate kāmaṃ taṃ taṃ prāpnoti sarvaśaḥ
idaṃ tu hṛdayaṃ devi tavāgre kathitaṃ mayā

Meaning open with adhikāra · अर्थ अधिकार से

Verse 30

मम भाग्यं च सर्वस्वं ब्रह्मादीनां च दुर्लभम् ।
गोपनीयं त्वया भाद्रे स्वयोनिरिव पार्वति ॥ ३० ॥

mama bhāgyaṃ ca sarvasvaṃ brahmādīnāṃ ca durlabham
gopanīyaṃ tvayā bhādre svayoniriva pārvati

ममभाग्यंचसर्वस्वंब्रह्मादीनांचदुर्लभम्गोपनीयंत्वयाभाद्रेस्वयोनिरिवपार्वति
हिन्दी अर्थ

यह मेरा सौभाग्य और मेरा सब कुछ है, जो ब्रह्मा आदि के लिए भी दुर्लभ है। इसे, हे सौम्य पार्वती, अपनी योनि की तरह छिपाकर रखना।

English sense

It is my good fortune and all that I have, hard to get even for Brahmā and the others. Guard it, gentle Pārvatī, as you would your own womb.

पदार्थ · word by word
मम
myमेरा
भाग्यं
good fortuneसौभाग्य
च
andऔर
सर्वस्वं
all that I haveसब कुछ
ब्रह्मादीनां
for Brahmā and the othersब्रह्मा आदि के लिए
च
andऔर
दुर्लभम्
hard to getदुर्लभ
गोपनीयं
to be guardedछिपाकर रखना चाहिए
त्वया
by youतुम्हारे द्वारा
भाद्रे
gentle oneहे सौम्य
स्वयोनिरिव
like your own wombअपनी योनि की तरह
पार्वति
Pārvatīपार्वती

Verse 31

शतवर्तेन देवेशि मानुषी वशमाप्नुयात् ।
सहस्रावर्तनाद्देवि देवा वै वशमाप्नुयुः ॥ ३१ ॥

śatavartena deveśi mānuṣī vaśamāpnuyāt
sahasrāvartanāddevi devā vai vaśamāpnuyuḥ

शतवर्तेनदेवेशिमानुषीवशमाप्नुयात्सहस्रावर्तनाद्देविदेवावैवशमाप्नुयुः
हिन्दी अर्थ

सौ आवृत्तियों से, हे देवेशी, मानव स्त्री को वश में किया जा सकता है। हज़ार आवृत्तियों से, हे देवी, देवता भी वश में हो जाते हैं।

English sense

By a hundred repetitions, queen of the gods, a human woman can be brought under one's will. By a thousand, goddess, the gods themselves can be.

पदार्थ · word by word
शतवर्तेन
by a hundred repetitionsसौ आवृत्तियों से
देवेशि
queen of the godsहे देवेशी
मानुषी
a human womanमानव स्त्री
वशमाप्नुयात्
can be brought under one's willवश में की जा सकती है
सहस्रावर्तनाद्देवि
by a thousand repetitions, goddessहज़ार आवृत्तियों से, हे देवी
देवा
the godsदेवता
वै
indeedनिश्चय ही
वशमाप्नुयुः
can be brought under one's willवश में हो जाते हैं

Verse 32

लक्षमावर्तनाद्देवि शुनासीरः स्वकासनात् ।
क्षणाच्च्यवति तत्र वै किं पुनः क्षुद्रजन्तवः ॥ ३२ ॥

lakṣamāvartanāddevi śunāsīraḥ svakāsanāt
kṣaṇāccyavati tatra vai kiṃ punaḥ kṣudrajantavaḥ

लक्षमावर्तनाद्देविशुनासीरःस्वकासनात्क्षणाच्च्यवतितत्रवैकिंपुनःक्षुद्रजन्तवः
हिन्दी अर्थ

एक लाख आवृत्तियों से, हे देवी, शुनासीर (इन्द्र) एक क्षण में अपने आसन से गिर जाता है। फिर छोटे जीवों की क्या बात?

English sense

By a hundred thousand repetitions, goddess, Śunāsīra (Indra) falls from his own seat in a moment. What then of the small creatures?

पदार्थ · word by word
लक्षमावर्तनाद्देवि
by a hundred thousand repetitions, goddessएक लाख आवृत्तियों से, हे देवी
शुनासीरः
Śunāsīra (Indra)शुनासीर (इन्द्र)
स्वकासनात्
from his own seatअपने आसन से
क्षणाच्च्यवति
falls in a momentएक क्षण में गिर जाता है
तत्र
thereवहाँ
वै
indeedनिश्चय ही
किं
whatक्या
पुनः
thenफिर
क्षुद्रजन्तवः
the small creaturesछोटे जीव

Verse 33

तस्मात्सर्वप्रयत्नेन ज्ञात्वा देवि जपेन्मनुम् ।
सर्वसिद्धिमपाप्नोति सर्वदा सुखवान्भवेत् ॥ ३३ ॥

tasmātsarvaprayatnena jñātvā devi japenmanum
sarvasiddhimapāpnoti sarvadā sukhavānbhavet

तस्मात्सर्वप्रयत्नेनज्ञात्वादेविजपेन्मनुम्सर्वसिद्धिमपाप्नोतिसर्वदासुखवान्भवेत्
हिन्दी अर्थ

इसलिए सारे प्रयत्न से इसे जानकर, हे देवी, वह मन्त्र का जप करे। उसे सब सिद्धियाँ मिलती हैं और वह सदा सुखी रहता है।

English sense

So, with all effort, having learned it, goddess, let him repeat the mantra. He gets every success and is always happy.

पदार्थ · word by word
तस्मात्सर्वप्रयत्नेन
therefore, with all effortइसलिए सारे प्रयत्न से
ज्ञात्वा
having learnedजानकर
देवि
goddessहे देवी
जपेन्मनुम्
let him repeat the mantraमन्त्र का जप करे
सर्वसिद्धिमपाप्नोति
he gets every successसब सिद्धियाँ पाता है
सर्वदा
alwaysसदा
सुखवान्भवेत्
he becomes happyसुखी रहता है
इति श्रीबालाहृदयं (२) समाप्तम् ।

Terms on this page

Mahavidyas महाविद्या One of ten tantric wisdom-goddess forms of the Devi; Kalika is traditionally counted foremost among them.
Bija Mantra बीज मंत्र A "seed" mantra whose power depends on exact pronunciation — even a small mispronunciation can misdirect the energy it draws in.
Shri Vidya श्री विद्या A Tantric tradition centered on the worship of the Goddess as Tripura Sundari via the Shri Yantra — its rituals like Shri Yantra Chakra Pujan are reserved for its own initiates.
Tripurasundari त्रिपुरसुंदरी The Goddess of Sri Vidya, before whom Lord Shiva is said to dance the Tandava in joyous ecstasy — distinct from the Mahavidya Tripura Bhairavi.

Translated and edited by Gaurav Verma under the site's published method. The Sanskrit text is in the public domain. Our transliteration, translation and apparatus are licensed CC BY-SA 4.0 — see /license.

← All stotras